Aadan iyo Suraya ayaa waxay labaduba yihiin laba ilma abti iyo ilma eedo ah, isla-markaana Suraya ayaa waxay ku nooleed dalka Sweden, halka Aadan uu ku noolaa caasimadda dalka Soomaaliya ee muqdisho.

Wixii ka dambeeyay sanadkii 2007-dii ayaa waxaa la-isa siiyay Aadan iyo Suraya, kadib markii ay sidaasi isku waafaqeen qoyska ay kasoo wada-jeedaan, waxay bilaabeen Aadan iyo Suraya inay isa soo xiriiriyaan, si-ay isku af-gartaan aqalka galka kahor.

Aadan oo ahaa nin fur furan ayaa wuxuu kasbaday qalbiga Suraya, isagoo aallaaba uga sheekeen jiray sheekooyin xiisa geliya, iyagoo inta badan ka wada sheekeysan jiray khadadka Teleefanada iyo Internet-yadaba, bacdamaa ay kala joogaan dalal kala fog.

Suraya ayaa waxay bilowday inay bil kasta lacago u soo dirto wiilka kasbaday qalbigeeda ee Aadan, sidoo kale Aadan wuxuu ahaa nin ku faraxsanaa saacidaada uu ka helli jiray gacalisadiisa Suraya.

Sidoo kale Aadan intii uu joogay magaaladda muqdisho ayaa wuxuu ahaa nin gal-gal badan, isagoo inta badan gabdhaha reer muqdisho iskugu bad badali jiray sida shaararkii oo kale, inkastoo waxaasoo dhan aysan waxba kala socon Suraya.

Suraya ayaa sanadkaan oo 2010 ah horaantiisii soo gaartay magaaladda muqdisho, si ay ula aqal gasho gacaliyaheeda Aadan, hase yeeshee guurka oo uu ka harsan yahay wax ka yar todobaad ayaa Aadan wuxuu yiri, inta badan gabdhaha Yurubta joogga waxaan ka aaminsanahay inay yihiin, dumar aan leesku laheyn karin, hadaba waxaan doonaayaa inaan Suraya iska baaro guurka kahor.

Suraya oo runtii aheyd gabar aad u jecel Aadan ayaa si-aad ah ula yaabtay hadalka culus ee kasoo yeeray sidoo kale Suraya waxay aheyd gabar dhawrsan, wada hadal iyo dood kadib ayay Suraya ogolaatay in labaaro.

Baaritaan kadib ayaa waxaa la-sheegay inay Suraya tahay gabar uu wanaagsan yahay caafimaadkeeda, balse Aadan ayaa waxaa laga helay cudurka halista ah ee HIV Aids, wuxuuna dhaqtar sheegay in uu Aadan bilow ku yahay cudurkaasi.

Hadalkaan markii ay maqleen qoyska Aadan iyo Suraya oo awalba Aadan kala yaabay hadalka uu ku yiri Suraya, ayaa halmar oo qura gacmaha saartay, iyagoo ka wada baroortay cudurka dilaaga ah ee ku dhacay wiilkooda.

Ehelada Suraya ayaa waxay sheegeen in uu Alle daacadnimadeeda iyo wanaageeda kaga bad-baadiyay ninkaasi iyo shartii uu watay, Suraya ayaa dib ugu laabatay dalka Sweden, iyadoo ka yaabtay wixii ay kala kulantay Aadan oo ahaa nin jaceyl ku beeray.

Dhanka kale Aadan ayaa waxaa loola cararay degmadda Afgooye, halkaa oo la-sheegay in lagu soo daaweyn doono, iyadoo oday ehelkiisa ah uu sheegay in cudurka Aids-ka looga hortagi karo oo kaliya hilibka idaha ah, gaar ahaan kan loo-yaqaano Wan Jabsaday.

Wadanka Filibiin ayaa lagu arkay muuqaalkaan ayadoona caruurtaasi ay yihiin kuwo ku faraxsan nolosha ay ku jiraan xiligaan taa oo ay sheegeen in aysan waxba ka maqneen.

Waa awooda Ilaahay taa oo maalin kasta aad ka arki karto aduunka aan ku noolnahay mana jirto wax dhib ah oo ay ku qabaan adoomada ilaahay sida uu ka yeelo.

Hadii aanan ku qancin awooda Eebe waxaa macquul ah in dhibka uu si deg deg ah aad u aragto adigoon wax badan sii ragaan.

{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ} الحمدلله تعالى أسبغ النعم الكثيرة، وأعطى العطايا الغزيرة، والصلاة والسلام على النبي الطاهر وآله وأصحابه، وبعد: إليك يا من أظلتك السماء بنجومها.. وأقلتك الأرض، فرتعت”

Shakil Afridi ayaa lagu eedeeyey in uu qayaano qaran ku kacay uuna ka sameeyey dalka Pakistan barnaamij tallaal been abuur ah.

Xoghayaha arrimaha dibada ee dalka Maraykanka Hillary Clinton ayaa ugu baaqay dowlada Maraykanka in ay sii deyso ninkaas oo kaalmada uu ka geystey ogaanshaha Osma uu u ahaa faa’ido labada dal ee Pakistan iyo Maraykanka.

Bin Laden ayaa lagu diley magaalada Abbottabad bishii May 2011. Dilka Osama ayaa xiisad ka dhex dhelisey labada dal ee Maraykanka iyo Pakistan.

Dr Afridi ayaa la qabtay waxyar kadib markii la diley Osama Bin Laden iyadoo la sheegay in ciidamada Pakistan ay xirxireen dad loogaga shakisan yahay in ay gacan ka geysteen sidii loo ogaan lahaa halka uu ku dhuumanayay Osama Bin Laden.

Maxkamada xukunka ku ridey dhakhtarkan u dhashay dalka Pakistan ayaan goobjoog ka ahayn dhakhtarka la xukumay.

Pilirani Lazaro ayaa wuxuu go’aansaday in uu iska gooyo xubintiisa taranka, isagoona ku iibsaday lacag dhan Seddex kun laba boqol iyo sagaashan oo dollarka Maraykanka ah ($3,290US), oo u dhiganta shan boqol oo kun (500,000 Kwacha) oo lacagta wadanka Malawi ah oo loo-yaqaano Kwacha.

Wuxuu sheegay inay soo wajahday xaalad adag oo dhaqaalo la’aan ah, isla-markaana uu doonaayay inuu lacago helo si uu u bacrimiyo dhul beereed ay ku lahaayeen Deegaanka Kalaza oo uu ka soo jeedo, oo qiyaastii ilaa 50km u jirta caasimadda dalka Malawi ee Lilongwe.

Dalagyada ayaa waxaa laga bacrimiyaa dalka Malawi bilaha December iyo March, wuxuuna xusay in uu u baahi qabay in uu beerto dhul beereed ay ku lee-yihiin Deegaanka Kalaza, uuna sidaasi isaga jaray xubintiisa taranka.

Pilirani Lazaro ayaa waxaa la-dhigay Cisbitaalka Dhexe ee Magaalada Kamuzu, halkaasoo wax looga qabanaayo xaaladiisa caafimadeed, wuxuuna ilaa iyo iminka uu u muuqdaa ruux u dhaqmaaya si caadi ah.

Agaasimaha Cisbitaalka Dhexe ee Magaalada Kamuzu Lawrence Chiwaula ayaa wuxuu sheegay in muuqaalka iyo codka Pilirani Lazaro uu u muuqdo mid caadi ah, isla-markaana wuxuu sheegay inay diyaar u yihiin inay saacidaan, haddii ay soo wajahdo xaalad cakiran.

Afhayeen u hadlay Ciidamadda Booliska ee Gobolka Bartamaha ee Wadanka Malawi oo lagu magacaabo John Namalenga, ayaa wuxuu sheegay in Pilirani Lazaro aan xoog looga jarin xubintiisa taranka ah, balse wuxuu sheegay in looga jaray heshiis uu la-gallay rag wax yaabahaan ka ganacsada, wuxuuna xusay in Sharci daro ay ka tahay dalkaasi, xabsina loo-taxaabo haddii dadka ka ganacsado la-soo qabto.

waxaase in la is waydiiyo mudan maalintan maxay tahay? Asalkeeduse halkee bay ka soo jeedaa?,oo sidee bay ku billabatay?

Marka hore faalladan gaaban ila arag:

Waalaalkeyga muslimka ahoow, so ma ogid runtu in ay tahay mid ka mid ah astaamahii ay ku dooratay Khadijo bintu Khuwaylid nabigeenna suubban NNKH?, runtuna ammaan waxa ugu filan in ilaahay uu qofka run-sheegga ahi agtiisa loogu diiwan galinayo runloow. Beenaaluhuna caksigeeda. haddaba waxaa la yaab ah ummad dhan oo isku raacday in maalintaan loo asteeyo maalinta beenta adduunka!!

Asalka April fool’s day waxa lagu sheegaa sida tan:

Waxa ay taariikhdu sheegaysaa in dadka reer galbeedka ahi 1da April u ahaan jirtay maalinta ay u dabaal-dagaan sanadda cusub, hadaba ninka loo yaqaano Pope Gregory ayaa sanaddii 1562kii uu soo saaray calendar cusub oo 1da January ka dhigaya maalinta ugu horraysa ee sanadda cusub, sidaa daraadded xilliyadasi ma jirin tichnologydan cusub sida idaacadaha, TVyada oo dadka si sahal ah laguma wada gaarsiin Karin is baddalka taariikheed ee soo kordhay ,oo dad baa ka dhacsanaa oo wali saarnaa tareenkii hore ee ka dhigayay 1da April maalinta 1aad ee sanadda cusub. hadaba dadka iyagu og is badalkan aya ku dheel dheeli jiray dadka iyagu war moogga ka ah, oo dadkaasi waxaaba loo bixiyay DOQOMO, gaar ahaan wadamada qaar waxaaba looga yaqaanaa ALL APRIL FOOL’S DAY{ maalinta doqommada iyo dabaallada oo idil ee April}

Waxaa kaloo jira sababo kale oo ka duwan middan oo dhamantood muujinaya ahmiyadda ay u leedahay christanku bishan April.

Hadaba waxa jira kaftanno iyo been tiro badan oo maalintaan ay sameeyaan dadkani .waxaan tusaale ahaan u so qadan karnaa 3daan:

1:habeenka April 1 tahay ,saacadaha yaalla guriga oo dhan hal saac ka dib mari kuwa caadiga ah;wayo dadka guriga jooga dhamaantod waxay u wada kallahayaan goobta shaqada iyagoo is odhanaya malaha waad daahsan tahay, marka uu qofku tago goobtii shaqada waxa uu is arkayaaba isaga kaligii oo dhaxtaagan meesha, muddo ka dibna dadka ayaa ku dheel dheelaya oo ku odhanaya mudane waad soo dhaqsatay saaka ee!! lolololo,markaasu dareemaya in ay April tahaymaalinteedii 1aad.

2:oh! Maanta waxan soo copy-yastay taariikh-nololeedka AADAM{nabi Aadam ayay ula jeedaan ee} awoowgiis ee adiga ma soo coppy garaysatayna!?lolololo

3:habeenka ay 1da April so galayso, waxad soo qaadataa journal soo baxay sanaddi hore xilligan oo kale,hadaba waxaad la tagtaa goobaha badanaa lagu akhristo journallada oo dadka u sheeg in journalkani yahay mid soo baxay manta oo April kow tahay-lakin sanadii hore ayuu ahaa- u dhiib dadka qaar ha akhristaan ee, wajiyadoodana eeg markay akhrinayaan waxbaad ka dareemi doonta ee; illeen dhacdooyin hore ayaa ku qoran ee , lolololololo

waxaa kaloo jira kuwo kale oo intaan kabadan, badankoodna haddaad u kuurgashid micno saas u wayn ma xanbaarsana.

Diinteena islaamka ma diidana kaftan ka iyo maaweellada qaar, hasa yeeshee in ay xad lahaadaan ayay ku wanaagsan yihiin. nin gabyaa ah ayaa hadal micnahiisu ahaa yiri: haddii aadba kaftanka ka heshid; kaftankaagu ha ahaado un inta uu raashinku uga baahan yahay cusbo.

NB. Dadka qaar waxaa laga yaabaa in aysan ogaynba 1da april waxa ay gaaladu oogu yeedhaaan,oo Maqaalkan waxaaba la ga yaabaa dadkaasi in uu barayo wax qaldan, oo wax aysan ogayn ogaysiinaayo, hase yeeshe- aqoonta ayaaba iska ah mid la afleey ah ee- mar waliba dhinaca wanaaga ayan u fakiraynaa,oo qofkaan horay u ogaynne ogaa, kii sida qaldan u ogaana{ oo lagaba yaabo in aan anigu ka mid ahay} ka faa ii daysay, oo ku baraarug. Mahad sanid .

Waxayna sheekadu ku bilaabaneysaa sidatan.

Waxaan ku dashay degmada Wardhigley ee magaaladda Muqdisho, sanadka markuu ahaa 1981-kii, waxbarashadeyda waxan kusoo qaatay iskuulka Imaamu Shaafici qeybta K.p.p ee degmada Hodan.

Sidoo kale Nasir wuxuu ila degnaa degmada Wardhigley, wuxuuna dhigan jiray iskuulka Al Massal qeybta KM4, wuxuuna ahaa wiil aad cajiib u ah, markastana waxaan ku hamin jiray inaan awlaad u dhalo.

Naasir wuxuu ahaa wiil iga duwan dhalinyarada reer ku dhaqan degmada Wardhigley, maxaa yeelay ruux walba ruux ayay ugu baxdaa, Nasir-na wuxuu mid kaliya ee aalaaba tabi jirtay nayadeyda, waxaana ku wada soconay si habsami leh, iyadoo aan ka ilaalin jiray wax walba oo dhaawac u keeni kara, maxaa yeelay wuxuu ahaa midka kaliya ee nafta u baahneyd.

Muddo kadib ayaa waxaa dhacday wiil aanu qaraabo aheyn ayaa wuxuu ka yimid dalka Ingiriiska, kaa oo markii uu i arkay horey iga caashaqay, isla-markaana wuxu iga soo doontay aabahey oo adeer u ahaa, sidoo kale aabe waxba muusan hubsan, durbaba wuxuu i siiyay wiilkii uu dhalay adeerkey.

Naasir oo ah wiilka kaliya ay nafteedu dooneyso ayaa waxaa u sheegay in la’isoo doontay, waxaana u raaciyay ninkaas marabo ee fadlan odayaal soo dirso, haddii kale ila baxso, oo hada ayaan diyaar kuu ahay, hase ahaatee Nasir ayaa wuxuu igu yiri “Fatxi waad ogtahay aniga waxan ka dhashay cid aanan waxba heysan, marqaati waxad ka tahay inaan iskuulka ku dhameeyay si-qil qiil ah, marka haddii uu kusoo doontay nin lacag leh, waxan ku dhihi lahaa iska guurso, saa aniga waxba kuma qaban karee” aad ayaa uga xumaaday hadalkii uu igu yiri Nasir.

Dadaal kasta ayaan sameeyay oo aan Naasir wax uga dhaadhicin karay, hase ahaatee wuu iga madax adeegay, heer waxaan gaaray inaan isku dhacno dhamaan qoyskii aan ka dhashay, ugu dambeen waxaa dhacday inaan is-weyno Nasir, anigana waxaa i guursaday wiilkii uu dhalay adeerkey, intii uusan i guursan ayaa waxaa hor-dhigay, inaan ku wada noolaano magaaladda Muqdisho, waayo waxan rabaa Nasir inaan indhaha ka waheshado, wiilka adeerkey dhalayna wuxuu doonaayay inuu i geysto dalka Ingiriiska, ugu dambeen waxan ku heshiinay magaaladda Muqdisho inaan ku wada noolaano oo aan dibad aadin.

waxaan guri ka iibsanay degmada Wardhigley gaar ahaan xaafadda Geed Jaceyl, halkaa ayaana ku dhalay curudkeyga oo wiil noqday, mar walba waxaa si walaaltinimo leh u wada xiriiri jirnay Naasir, nasiib wanaag waxan dhalay gabar, xilligii aan ku jiray umusha ayuu Nasir iskaga tagay magaaladda Muqdisho, isgaoo aaday dalka Tanzania.

Xamar oo dhan ayaa i soo urtay, ileen Nasir baa ka tagee “haddii uu ka tagay maxaa iga galay”? maxaa yeelay waa midka kaliya ee sheekadiisu igu baxdo, waxaa sameeyay qas iyo dagaal joogto ah, si’ uu i furo ninka i qaba, misana uu dhalay adeerkey, muddo aanan fogeyn kadib ayaa waxaa ii suurta gashay inuu iskakey fasaxo, waxaan kasoo tagay Xamar waxaana imid dalka Tanzania si’aan u arko Nasir-kii aan jeclaa, raadin dheer kadib ayaa waxaa ii suurta gashay inaan arko.

Salaan iyo is-wareysi kadib ayaa waxaa u sheegay inaan dartiis u imid dalka Tanzania, wuxuuna igu yiri “aaway ninkii ku qabay”? waxaan u sheegay inaan kala tagnay, isagoo igu qeyliyay, iguna yiri “maxaad sidaasi u sameeyay, sabab i sheeg” waxaan u sheegay markii horeba inaan Muqdisho dartiisa aan u joogay, markuu Muqdisho kasoo tagayna aan joogi waayay, sidaasi darteedna aan uga daba yimid dalka Tanzania.

Wuxuu igu yiri si’aanan ka fileyn, isagoo jawaab iga dhigay naa waa-waalan tahay ee dib u laabo, horey ayuuna iga dhaqaajiyay, ciil iyo murugo ayaa iskukey darsoomay, cid aan ka aqaano Tanzani malaha, nasiib wanaag waxaa igu soo leexday wiil kasoo jeeday gobolada waqooyi ee Soomaaliya, wuxuu wax iga weydiiyay sababaha aan u ooynaayo misana aan u murugeysnahay, waxaana u sheegay sidii ay wax u jireyn, wuxuu yiri “waxba haka wal-walin waxaa jirta gabar walaashey oo ila nool, marka anaga ayaa nala joogi doontaa inta aad ka heli doontit muraadkaaga” sidii ayaana ku raacay.

Muddo ayaa reerkaas la-noolaa, wiilka aan garabka ka helay ayaa wuxuu ahaa nin ka ganacsan jiray dalkaasi, wuxuuna ii soo bandhigay inuu i guursado, hase ahaatee waxaan u sheegay inaanan guursan karin, oo reerkaygiina aan u soo burburiyay nin aan jeclaa dartiis, sidoo kalana waxan u sheegay inaan caruurteeda kasoo cararay.

Dhanka kale Nasir ayaa wuxuu iskaga tagay wadanka Tanzania, isagoo aanan waxba ii sheegin, wuxuuna aaday magaaladda Addis Ababa ee dalka Itoobiya, waxaa dhacday inaan ka codsado wiilkii aan garab ka helay, inaan ku dhaho walaal waxaan jeclaan lahaa inaan idinka tago, misana aan aado dalka Kenya, sidii ayaan uga so amba baxay wadanka Tanzania.

Kenya ayaa imid, waxaan xiriir la-sameeyay qoyskii aan ka dhashay oo dhan waxaana u sheegay inaan doonaayo lacag, markii ay codkeyga maqleyn ayay aad u farxeyn, maxaa yeelay muddo ayay i raadinaayeen, iyagoo waayay, jaan iyo cirib halkii aan dhigay, waxay qoyskeyga ay i soo direyn lacag dhan 15 kun oo dollarka Maraykanka “$15,000 US”, waxayna igu yiraahdeyn leen raadso, oo iskaga tag Kenya, “Alla yaa wax u sheega dibad igama heysee ee jaceyl ayay iga heysaa”, waxaan kaasoo tagay Kenya, waxaana imid magaaladda Addis Ababa oo uu ku sugnaa wiilkii aan ifka ugu jeclaa ee Nasir.

Markaan imid magaaladda Addis Ababa ayaa waxaa la-kulmay Naasir, isagoo marka uu i arkay aanan igu qancin, wuxuuna igu yiri “maxad kasoo doontay Addis Ababa” waxaan u sheegay inay qoyskeyga i soo direyn lacag dhan 15,000 oo dollar-ka Maraykanka, waxaana ku arki qoyska aan ka dhashay ayaa waxay igu dhaheyn Leen, ku raadso oo iskaga tag magaaladda Nairobi oo aan hada ka imid, waxaan ugu dambeen aan ku iri waxaan doonayaa inaan isla tahriibno, maxaa yeelay meel-na kaagama tagi karo, waayo sidaanoo dhan waxaan u sameynaayaa waa adiga daraadaa.

Aad ayuu u farxay wuxuuna igu yiri waa inaan u diyaar garownaa safarkii aan ku aadi laheyn Yurub, waxaa safarkeynii kasoo bilownay Addis Ababa, waxaan imaanay Sudan, kadib waxaa soo galnay wadanka Liibiya, Alle wuxuu qadaray in la-xiro Naasir, wuxuuna xirnaa ku dhawaad 15 cisho, intii uu xirnaa hal maalin maanan nasanin, intaasi oo dhan waxaan ku guda jiray sidii lagu soo-sii deyn lahaa Naasir.

Nasiib wanaag waa lasoo-sii daayay, waxaa dhacday inaan kasoo tagno Libiya, waxaana soo aadnay Jaziiradda Malta, nasiib daro waxaa naga go’day lacagtii aan wadanay, Naasir ayaa wuxuu la-hadlay rag ay qaraabo ahaayeen, wuxuuna ku yiri “Maanta Yurub waan joogaa, waxan u baanahay oo kaliya xoogaa qarash ah, waxaana rabaa inaan aado dalka Ingiriiska” Nasiib wanaagse Naasir lacagtii ayaa loo-soo diray, kadib wuxuu igu yiri “aniga majoogi karo Malta ee waan kaasii hor maraayaa” waxaan ku iri sidee wax kaa yihiin, xagee iga tageysaa, maxaase kuugu dhacay Naasirow, xitaa waxaan ku iri, waxaan wacaayaa cida aan ka dhashay ayaga ayaa lacag ii soo diraayo, ee Naasirow gacaliyow ha’iga tagin, balse taasi ma-dhicin oo wuxuu igu yiri, iga daba imow, sidii ayuuna iga tagay Naasir.

Ciil iyo calool xumo, kadib ayaa waxaan la-hadlay qoyskeyga, waxaana u sheegay inaan ku cadibanahay Jaziiradda Malta, waxaana u sheegay inaan doonaayo xoogaa lacag ah, si’aan ugu tago dalka Ingiriiska, nasiib wanaag wey i soo direyn, waxaana u dhaqaaqay dalka Ingiriiska, sidii ayaana ku tagay dalka Ingiriiska, kadib maxaa dhacay?

Waxaa magaaladda London isku aragnay Naasir, 6 bilood kadibna waxaa ku aqal galnay London, waxa aan sidaasi u sameynaayay wax kale maaha ee waxaa weeye, ama aan doonaayay inaan hanto wiilkii aan u waalan jiray, hada waxaa ku nool nahay magaaladda London, waxaana Naasir isku dhalnay laba wiil.

Nalalkaan ayaa wax badan ka gadisan kuwa kale ee aan isticmaalno ayadoona aysan u baahneen waxa nalalka kale ay u baahanyihiin sida istaatarka iyo wixii la mid ah, nalalkaan ayaa kuwa la shaqeeya mugdiga ayadoona maalintii oo dhan ka maqan hawada sida lagu soo bandhigay muuqaalo dhawaan laga soo qaaday wabiga ugu weyn wadankaasi ee Tokyo.

Wabigaan ayaa ka mid ah wabiyada ugu faca iyo muuqaalka weyn wadankaasi waxaana haatan aadan kala fahmeynin xiliyada habeenkii iyo maalintii.

DAAWO MUUQAALADA

12-wiil iyo 5-gabdhood ayay ahaayeen markii ugu danbeysay oo ay ogolaaneysay shirkada Hollywood in ay xaruuntaas ay Soomaaliya ka sameysato waxa ayna ogolaatay in xaruuntaasi ay noqon doonto mid looga maarmo guud ahaan East Africa hadii xaruuntaasi loojistik ahaan loogu guuleysto sameynteeda.

Ilaa boqolaal directors ayaa haatan ogolaaday in ay soo qiimeeyaan caasimada Mogadishu gaar ahaan ayadoona dhawaan lagu wado in ay usoo kicintamaan wadanka Somalia.

Hashi waa 26-sano jiro ku noolaa 10-kii sano ee la soo dhaafay wadanka Mareekanka waxa uuna ii sheegay in dhalinyaradaasi ay wax badan kusoo kordhin karaan hadii ay suuragal noqoto in xaruunta Hollywood-ka laga sameeyo wadankeena.

Wargeysayada wadankaasi Mareenka ayaa si hoose arintaasi uga hadlayay mudooyinkii ugu danbeeyay ayadoona u sababeeyay arintaasi Soomaalida wadankaasi ku nool oo tiradadooda ay noqotay kuwa ugu badan dadka ajaanibta ah ee wadankaasi soo galay 20-kii sano ee la soo dhaafay.

MOHAMED IBRAHIM AYAANLE
Ayaanle19@gmail.com
Nairobi – Kenya

Sacdiyo iyo Farxaan markii ay wada socdeen muddo labo sano ah, ayaa waxaa la isku afgartay in la is guursado, sida dhaqanka iyo caadada u ah ummada Somaaliyeed, ayaa wiilkii Farxaan ahaa ciddiisii waxey soo doonteen gabadhii Sacdiyo aheyd wad- hadal dheer oo dhexmaray labadii reer kadib, waxaa la isku afgartay asbuuc kaddib in la isku guuriyo lammaanaha ummada inteeda kale iska doortay oo ayagoo isku qanacsan reerahooda u yimid.

Sacdiyo iyo Farxaan mid waliba waxa uu dareemay farxad uusan garaneyn qaab uu u qiyaaso maaddaama ay u suurta gashay riyadii ay labada sano ku hamminayeen iney maalin uun gaaraan, balse, maxaa ka danbeeyay farxaddaas mise noqotay mid sii socota?

Maalintii la isku afgartay iney is-guursadaan Farxaan iyo Sacdiyo habeenkeedii ayaa waxaa soo yeertay hadal laga naxo kaas oo ahaa in Maxamed Xasan oo ahaa Sacdiyo walaalkeed ka weyn ay xabadi qalbiga kahaleeshay (wadnaha) isla goobtiina ku geeriyooday! Taasina waxey sababtay in farxaddii iyo dammaashaadkii ay Sacdiyo dhex dabbaalaneysay halkaasi ku burburto.

Si kastaba ha ahaatee, waxaa la gaaray maalintii lagu ballamay inuu dhaco meherkii Sacdiyo iyo qaaligeeda, Farxaan, waxaana loo dhigay xaflad si weyn loosoo abaabulay isla markii ay xafladdii dhamaatay ayaa haddana qabar kale oo aan asna dhagaha u rooneyn soo yeeray kaas oo ahaa in wiilkii farxaan ahaa hooyadiis ay xabad wiifto ah madaxa ka haleeshay isbitaalka intii loo wadayna ay naf baxday! Waa markale iyo musiibo hor leh farxad lagu daray murugo waa yaab iyo amakaag aan horay loo arag! Wiilkii Farxaan ahaa waxa uu aaday meydkii hooyadiis si uu aaskeeda uga qeyb qaato.

Intaa kaddib, dib baa la iskugu soo laabtay waxaana la isku raacay maalmo kadib inuu dhaco arooskii lammaanaha farxadda iyo murugada marwalba isla socda dariska u noqday, intii la sugaayay arooska ayaa waxaa qalliin dhanka caloosha ah galay oday Axmed oo ahaa Farxaan aabbihii. Farxaan ayaa aabbihii isbitaalka ku baxnaaninaayay intii laga gaarayay muddadii loo qabtay inuu dhaco arooskiisa, markii la gaaray muddadii arooska, Farxaan wuxuu soo aaday xaafaddii uu dagganaa si uu iskugu diyaariyo arooskiisa uuna usoo wato gacalisadiisa Sacdiyo, si wacan buu u dhacay arooskii wuxuuna ku dhamaday sidii loogu tala galay.

Farxad iyo dammaashad ayaana lagu galbiyay Farxaan iyo Sacdiyo; muddo gaaban markii la joogay oo dadkii arooska soo galbiyay ay kala yaraadeen, baa waxaa dhacday in wiilkii Farxaan ahaa uu ku yiraahdo gacalisadiiso, Sacdiyo, alaab ayaan laammiga ka doonayaa ee I sii sug adoo raalli ah, wakhti lagu qiyaasay 10 daqiiqo markey kasoo wareegtay maqnaashaha Farxaan ayaa Sacdiyo waxey maqashay cod qof dumar ah oo ku celcelinaaya “Alla wiilkii arooska ahaa waa dhintayey! Baabuur ayaa kala gooyay!”

Sacdiyo waxey iska dhaadhicisay waxaas waa dhagahaada iyo sheydaan ee sheydaanka iska naar wax dhici kara maahane, balse, waxaa gurigii soo galay gabar ordeysa oo leh “Alla Farxaan ma noola! Baabuur ayaa maray! away Sacdiyo?”

Ummaddii ayaa halmar dhanka laammiga u oradday laakin, waxba meysan arkin oo Farxaan isbitaalka ayaa loo qaaday saacado kaddibna halkaas ayuu ku ruux-baxay! Wiilkii arooska ahaa isagoon xataa hal habeen la seexan gabadhii Sacdiyo aheyd!

Sacdiyo umma aysan suurta galin iney booqato isbitaalka wiilka la dhigay amaandarrada ka jirtay magaalada darteed iyo isbitaalka oo ka fogaa, habeenkii oo dhanna meysan seexan oo waxey ku hadaaqeysay, “Haa waa beentiin Farxaan muusan dhimman aniga ayaa hadda gacanteyda doolshe ku siinaayay” iyo hadallo la mid ah oo murugo xambaarsan.

Subaxii markii la gaaray bey booqatay isbitaalkii ummaddii oo dhanna wey ka rumeysan weyday inuu geeriyooday lammaniheedii ay dunida ugu jecleyd si ay u quusatana waxaa la geeyay qolkii meydkiisa lagu dhaqaayay indhaheeda ayayna ku samirtay! Inaa Lilaah Wa Inaa Ileyhi Raajicuun!

Waxaan ku dhashay magaaladda Hargeysa, balse waxaan kusoo barbaaray dalka Sacuudi Carabiya, nasiib wanaag sanadkii 2000 ayaa waxaa nasiib u yeeshay inaan soo caga dhigto magaaladda London ee dalka Ingiriiska.

Gabadha aan ifka ugu jeclaan doono ee Nafisa ayaa waxaa isku dhex baranay gaari bas ah oo ka dhex shaqeeya magaaladda London dhexdeeda, markii aan baska isku dhex baranay Nafisa ayaa waxaanu kala qaadanay teleefanadii gacanta ee aanu wadanay, sanadkuna waa 2005-tii.

Waxaan bilaabay inaan khadka teleefanka kala xiriiro Nafisa, isla-markaana iyadana waxay ii arkeysay nin aad u wanaagsan, oo waxayba jeclaan jirtay inay ila qaadato waqti badan, mararka qaarkoodna waxaanu ku kulmi jirnay guri ay ku noolleed gabar aanu qaraabo ahayn.

Aniga iyo Nafisa ayaa waxaa isku noqonay lamaane aad isku jecel, oo aan kala maarmin, waxaana aallaaba sameyn jiray wax-yaabaha ay jaceshahay Nafisa, sidoo kale iyadana waxay iga ilaalin jirtay wax kasta oo dhibaato ii keeni kareysa amaba aan dhibsanaayo.

Gabadha aan ifka ugu jeclaan doono ee Nafisa ayaa waxay jeclaan jirtay inay markasta i soo qorto dhambaalo jaceyl ah, oo ay ku cabireyso heerka uu gaarsiisan yahay jaceylka ay ii qabto, anna waxaan aad uga helli jiray inaan akhristo dhambaalada xiisaha leh ee ay i soo qori jirtay gacalisadeyda.

Sidoo kale Nafisa waxay ahayd gabar markasta jacel inay i maqashiiso wax-yaabaha ay ugu jaceshahay iyo wax yaabaha ay ugu naceb tahayba, iyadoo taasi ku muujineysa wax yaabaha ay dooneyso inay mustaqbalka igula wadaagto.

Bartamihii sanadkii 2008-dii ayaa waxay labada qoys ee aanu ka dhalaynay ay isku afgarteen inaanu isguursano, waxaanu ku aqal-galnay magaaladda Dubai ee dalka Imaaraadka Carabta, waxaana magaaladda Dubai aanu soo wada joognay muddo dhan seddex bilood oo aanu kusoo qaadanay nolol macaan.

Iyadoo ay xaaladdu sidaasi tahay ayaa waxaanu dib ugu soo laabanay magaaladda London oo aanu markii horeba wada joognay, markii uu guurkeenu u kasoo wareegay sideed bilood, isla-markaana ay Nafisa i leedahay 4 bilood oo uur ah, ayaa waxaa dhacday in aan isbadal balaaran kala kulmo Nafisa.

Mar kasta oo aan Nafisa weydiiyo sababaha keenay isbadalka xoogga leh ee ku yimid, ayaa waxay igu dhihi jirtay saxib niyad kuuma haayo ee iskakey fasax, oo orod oo guurso naag kaloo niyad ku heysa, hadalkaasi waan la-yaabay, laakiin sidaasi kuma aanan quusan, iyadoo ay sidaasi tahay ayaa waxaan maalin maal maha kamid ah aan Nafisa ku iri, walaaley bal i sheeg sidee wax u jiraan, markaas ayaa waxay igu tiri, orod oo lasoo baashaal naagta kale ee aad qabto, naag kale aaaaaaaaa, yaab, yaab, yaab, aniga oo aan wax naag qabin, amaba aan la-sheekeysan ayay igu tiri ereygaasi, waxaana igu soo yaraaday adduunkii oo dhan.

Waxay sheekadu ay isku cakirnaataba ayaa waxaan maqlay Nafisa waalidkeeda oo leh ninkaan kuuma qalmo ee orodoo iska soo fur, caqli xumada Nafisa, iyadoo aan waxba hubsan ayay igu kicisay buuq iyo qaylo xoogan, waxayna igu tiri, i fur ama anigaa dhimanaayo, markii aan arkay inay xaaladdu cirka isku shareertay ayaa waxaan garwaaqsaday inaan iska furo.

Muddo kadib ayaa waxaan maqlay in Nafisa ay igu soo diri jireen qoyska ay ka dhalatay, ilaa hadase ma-aqaan sababaha keenay in Nafisa qoyskeeda ay igu soo diraan gabadhooda, laakiin waxay ahaataba, waalidiinta Soomaaliyeed iyadoo ay fiican yihiin intooda badan, ayaa waxaa hadana jira kuwo dumiya qoysas dhisan, kuwaana waxaa ugu baaqi lahaa in ay ALLE ka cabsadaan, kana xishoodaan.

Nafisa oo hada ii heysa hal gabar oo laba sano jir ah, ayaa waxay iga codsatay inaan dib ugu soo laabto, mana garanaayo qaab aan ugu laabto, maxaa yeelay anigoo aad u jacel ayay dhulka ugu jiiday, weliba waxay iga xumeysay guurkaygii ugu horeeyay.

Hadaba akhristayaasha sharafta leh waxaan ka codsanaayaa, bal inay ila soo taliyaan sida aan ka yeelli lahaa Nafisa.

Sida ay qortey jariidada NRK ee ka soo baxda dalkaas Norway, Liibaan Cabdi Maxamuud oo 27 sano jir ah ayaa waxaa la sheegay in walaalkiis ka yar oo lagu magacaabo Saciid Cabdi.

Maxamuud oo 25 sano jir ah ayaa waxay ku kala dhumeen gudaha dalka Soomaaliya xilliyadii dagaalka iyadoona xilligaasi ay walaalahaasi ay daadoodu ahayd 10 iyo 12 sano jir, Sida uu sheegay Liibaan ka dib markii ay waalidkood u dhinteen xanuun inuu asagu uu qaraab tegay walaalkiis ka yarna uu la joogay qaar ka mid ah eheladiisa laakiin dagaal dhacay awgeed ayaa la kala caray markii uu ku soo noqday gurigiina wuxuu ka waayey walaalkiis gurigii uu ku ogaa iyadfoona la waayey cid sheegta halka uu aaday, mudadaas wixii ka dambeeyey oo iminka laga joogo ilaa iyo 15 sanadood aysan wax war iyo wacaal ah aysan kalaa helin walaalahaas ilaa iyo dhawaantaan ka dib markii ay ku kulmeen xero qaxooti oo ku taal dalkaas Norway gaar ahaana tuulada lagu magacaabo Lųdingen oo ka tirsan gobolka Nordland ee dalkaas Norway, Walaalahaan ayaa inay kulmaan waxaa qeyb weyn ka qaatey qof labaoodaba yaqaanay oo ayna uga wada sheekeeyeen inuu mid waliba uu weysan yahay ama ay kala dhumeen walaalkiis taas oo keentay inuu ruuxaasi markii uu isku eegay sheekooyinka labadaan qofood oo ula muuqday kuwo isku dhow sida ay u dhaceen ay keentay inuu isku xiro oo uuna isla xiriiriyo, iyadoona wadahadal telefoon ka dib ay keentay inay is gartaan walaalahaas oo ayna noqdaan labadii qofood ee walaalaha ahayd kala dhuntey, ka dibna ay markii ugu horeysay mudo 15 sano ah ay kulmaan dhamaadkii bishii hore ee April.

Ugu dambeyntiina iyadoo labadaan walaalaha ay iminka kuwada nool yihiin hal qol oo ku yaal xerada qaxootiga ee magaalada Lųdingen ee dalkaas Norway, ayaa run ahaantii ay tahay arin lala yaabo in dad isku waayey dhulkoodii ay si lama filaan ah dib isugu helaan 15 sano ka dib dhul aajanabi ayaa sida uu sheegay Liibaan Cabdi inay dhici karto inay dad badan ay rumeysan waayaan oo ay u arkaan wax lala yaabo inay dib sidaas isugu helaan laakiin waxa uu sheegay inay xaqiiqo ahaan ay sidaas lama filaanka ah ay ku kulmeen walaalkiis, Saciid cabdi ayaa waxaa la siiyey sharci halka uu walaalkiis Liibaana uu wali sugaayo in go’aan laga gaaro kiiskiisa.

Abdirizak M. (Xiireey)

Gabadhaan oo aan magaceeda la sheegin ayaa maxkamada u sheegtay in markii hooyadeed dhimatay iyadoo afar jir ah loo geeyay eedadeed balse walaalkeed dhanka aabe, Donald, uu maxkamad ka codsaday inuu walaashii soo koriyo oo isaga loo dhiibo, taas oo maxkamada ka yeeshay.

Hase ahaatee waxay la kulantay arxan darro iyo dhacdooyin fool xun iyadoo markii ay gaartay 10 sano uu walaalkeed bilaabay inuu u galmoodo, iyadoo dhowr sano kadibna bilowday inay uur qaado.

Donald ayaa bilaabay inuu naageysto walaashii markii uu furay xaaskiisii oo iyada nafteeda dhib badan u geysan jirtay walaashii. Waxay sidoo kale maxkamada u sheegtay in walaalkeed u diidi jiray inay banaanka aado, kuna qanciyay waxa ay suubinayaan inay tahay wax aanan dhib lahayn oo saxan.

Wuxuu ku khasbay inay iskuulka iska dhaafto markii ay uur qaaday markay 14 jir aheyd isagoo canugii ay dhashayna bixiyay oo siiyay dad kale, waxa afka qalaad lagu dhoho “adoption”.

Canugii labaad ayaa sidoo kale la siiyay dad kale balse shantii danbe way haysataa iyadoo canuga ugu yar uu hal sano jiro. Mar wax laga weydiiyay sababta aysan dacwad u soo gudbin kol hore ayay gabadhan sheegtay inay taasi dhacday bacdamaa uu walaalkeed baray galmada iyadoo aad u yar, oo aysan kala garaneynin wixii sax ama khalad ah. (Yaasiinka iyo Bisinka)

Gaarigi ayuu joojiyay, kana degay, markaas ayuu u tagay haweenaydii, waydiiyayna waxa istaajiyay jidka wakhtigaas. Waxay u sheegtay in gaariga banjar ka yahay, Bryan ayaa gaarigii lugta ka badelay, inkastoo uu aad ugu rafaaday.

Markii uu dhameeyay shaqadii ayay haweenaydii aad ugu mahadnaqday, sheegtayna inay siinayso dhamaan wixii lacag ah ee uu sheegto. Hase ahaatee wuxuu ugu jawaabay: maadaamo aan wanaag kuu gallay, waxaad adigana wanaag u gashaa dad kale oo baahan, ama kaa codsado kaalmo.”

Haweenaydii ayaa iska tagtay, wax yar markay socotay ayay waxay aragtay maqaaxi hareeraha wadada ku taalla, labo kaalin shidaalna ay ku garab yaallaan. xilli ay baahnayd ayay maqaaxidii ku leexatay.

Markay fariisatay ayaa waxaa u timid kabal-yeeriyad ka shaqeynaysay meesha. Cuntadii ay dalbatayna u keentay. Haweenaydaan shaqaalaha ah waxay lahayd uur 8 bilood ah. Haweenaydii gaariga lahayd ayaa aad uga naxday in naag uur 8 bilood leh ay maqaaxi ka shaqeyso, xilli wakhti habeen dambe ah.

Lacag $100 dollar ah ayay u dhiibtay kabalyeeriyadii iyadoo isla markiiba aaday maqsinka si sarif ugu soo celiso, laakiin haweenaydii lacagta bixisay ayaa warqad miiska saarnayd ku qortay: baaqiga adiga ayaa iska leh ee qaado. Waxayna isla warqadaasi hoosteeda u dhigtay $400 oo dollar, iyadoo isaga tagtay maqaaxida.

Kabalyeeriyadii markay soo laabatay ayay waxay waysay haweenaydii baaqiga lahayd. kadib ayay aragtay warqada miiska saaran, haddii ay akhrisayba waxaa ku qoran baaqiga qaado, intaas waxaa u dheer lacag dhan $400 oo dollarka Maraykanka ah.

Mahadnaq badan ayay bixisay, iyadoo aad ugu faraxday in cunugeeda dhalan doono bil kadib uu helaayo agabkii uu u baahnaa maadamo ay hooyadii heshay lacag.

Kabalyeeriyadii markii ay gurigeedii tagtay, ayay ninkeedii u sheegtay qisada cajiibka ah ee ku dhacday.

“Brayanow aad ayaan u faraxsanahay caawa, arintaasi ayaana igu dhacday” ayay tiri. Brayan waa kuma? Waa ninkeedii, waa isla ninkii duqda gaariga u hagaajiyay isagoona waxba ka qaadan, una sheegay in dad kale ay wanaag u sameyso.

Cibro iyo cashir: Wanaag wanaag ayuu dhalaa. Bryan wakhtigaas shaqo la’aan ayuu ahaa, taas oo ku khasabtay in xaaskiisa oo xamaali ah ay shaqeyso. Markii uu fursad lacag ku helo helayna wuxuu door biday inuusan ixsaankiisa iibsn, balse Ilaahay “S.W.T ayaa ixsaankii u soo celiyay isla-markiiba. Wahal jazaa’ul ixsaani ilal-ixsaan?

Waxaa Maanta magaalada Hargeysa ee xarunta u ah Jamhuuriyadda iskeed isku magacaawday ee Somaliland ka dhacayo xaflada meherka ikraan cali Maxamed iyo Saxardiid Maxamed Saxardiid Carraale.

Wariye Bishaaro Baanto oo saaxib dhow la ah Ikraan Maxamed Carraale ayaa shaacisay una dirtay
hambalyo labada lammaane ee ifka iskala soo baxay, waxayna u rajeysay wiil iyo caano gabar iyo caano.

Guurka Saxardiid Maxamed Saxardiid iyo Ikraan Maxamed Carraale ayaa wuxuu af-jarayaa hadal-heyntii mar sii horreysay soo baxday ee ahayd in Ikraan Carraale ay jeceyl u qaadday Fannaanka Shiine Akhyaar ayna dooneyso in ay ku biirto kooxda waayaha cusub , sidaas darteedna ay heesteeda Gaarsiiya ay u qaadday Shiine Akhyaar oo ay u dhaxdo fannaanadda Falis Cabdi Maxamuud oo iyadana hees ay qaadday oo Garaadlaay la yiraahdo loo fasiray in ay ku difaacaneyso ninkeeda, isla markaana ay heestaas ugu jawaabtay Ikraan.

Haddaba, war oo dhan wuxuu ku soo uruurayaa in meherka fannaanadda Ikraan Caraale

Carraale uu Hargeysa dhacayo saacdaha soo socdo . Bahda somalisan.com ayaa sidoo kale waxay hambalyo u dirayaan lammaanaha is-doortay ee meherkeedu dhacayo maalinta berri ah, waxaana
leenahay meherkiinu ha noqdo midkii aqal-galku ka dambeeyo.

Odaygii aya xanaaqay oo wiilkii gacmaha ka qaraacay. Hase ahaatee muusan ogeyn inuu bir ku qaraacay wiilka oo xanaaq dartii isma ogeyn. Deedna wiilkii aya la geeyay Isbitaal, dhaqatiirtii aya sheegtay in dhamaan faraha ay ka jajabeen oo ay tahay in la gooyo faraha.

Wiilkii yara aya faraha la guray. Deedna wiilkii ayuu booqday, inankii yara aya aabihii ku yiri: “Aabe goormee ayay farahayga soo baxayaan hadana?” Odaygii aya aad uga xanuunsaday arintii. Gurigii ayu kusoo laabtay.

Xanaaq dartii ayu hadana bilaabay inuu gaarigii si xun ugu tunto. Deedna wuxuu eegay meeshii uu wiilkiisa xoqay ee qoraalka ku qoray. Saa waxa ku qoran: “Aabe macaan waan ku jeclahay.” Murug dartii ayu deedna is dilay.

FB: Wuxuu xanaaq iyo sabri la’aan sababay inuu wiilkiisii yara faraha waayo. Wuxuu xanaaq iyo sabar la’aan sababay inuu gaarigii hadana isaga iska burburiyo. Wuxuu hadana xanaaq iyo sabar la’aan sababay inuu is dilo.

Xanaaqa in qariyo, wanaagana la suubiyo waxay ka mid tahay sifaadka dadka loogu yaboohay Janada. لَّذِينَ يُنفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ Aala-Cimraan 134.

Ciidamadda Dowladda Itoobiya ee joogga Magaalada Baladweyne ee Gobolka Hiiraan, ayaa waxay maanta ku dilleen nin reer Baadiyo ah, kaasoo gacanta ku watay bac madow oo uu lacag ku watay.

Ciidamadda Itoobiya ayaa waxay ka shakiyeen bacdii madoobeed ee uu ninkaasi watay, isla-markaana waxay u qaateen in bacda uu ku waday walxaha qarxa, oo Ciidamadda Itoobiya lagula beegsanaayo Magaalada Baydhabo.

Markii ay Ciidamadda Itoobiya dilleen ayay kor taggeen, markii ay bacdi fiiriyeen ayaa waxay ku arkeyn in bacda ay ku jirto lacag oo kaliya, waxaa hadana layaab noqotay in Ciidamadda Itoobiya aysan raali gelin ka bixin dhacdadaasi.

Shacabka ku dhaqan Magaalada Baladweyne ee Xaruunta Gobolka Hiiraan, ayaa waxay hadal-hayaan dhacdada ka dhacday Magaalada Baladweyne, waxayna ku tilmaameyn mid lagu deg degay, oo loo-baahnaa in baaritaano lagu sameeyo ninkaasi, intii la-dilli lahaa.

Ninkaan reer Baadiyaha ah ayaa waxaa la-sheegay in uu ka yimid Baadiyaha Gobolka Hiiraan, isla-markaana uu maanta oo kaliya uu soo gallay Magaalada Baladweyne, waxaana noqotay arin laga naxo.

Waxaan ku dhashay magalada balad wayne ee xarunta goboka hiiraan gaar ahaan xaafada kooshin laanta raadeerka waxaan kuso barbaaray isla maagaalaada balad wayne wax barashada hoose dhaxe iyo sare ayan kuso qaatay schoolka mujumaca ee magalada balad wayne ma aheeyn nin xiiseeyo ama aalaba dabagalo dumarka waxan ahaa nin u soo jeedo waxbarashada waayo waxan ogaa hadii adan wax baran in adan waxna aheeyn lakin hadii aan wax barato aan noqon doono nin isku filan oo hamigiisa markaas u noqdo mid mira dhal ah .malin malmaha ka mida ayaan waxan wacay sxbkeeyga qaali ahaa axmed oo aan isku fasal aheeyn madama uu soo dhawaa oo aan diyaar garoow igu jirnay imtixaankii aan ugu gudbeynay dugsiga sare ayaan rabnay bal inan wax iska weeydiino oon aan wax sii kala faaideeysano si aan imtixaanka aan uga gaarno guulo wax ku ool ah.

nasiib wanaag waxaan hal numbar oo qura aan ka qalday numbarka sxbkeey waxana iga qabatay qof dumar ah aniga iguma jirin in aan numbarka sxbkeey aan qalday balse sidaan filaayey mey noqqon oo tel xafad kale ku jiro ayaan wacay waxana uga qabatay qof dumar aheed salaan ka dib ayan dhahay samiiro axmed ma joogaa anigoo markaas u maleeyo gabar la dhalatay sxbkeeyga oo samiiro la dhaho waxay iigu jawaabtay walaal axmed maba aqaano anigana waxan u qaatay kaftan ay ila kaftameeyso markas ayan dhahay samiiro waa daahir ii dhiib axmed mar labaad ayey i dhahday walal dhagool maad tahay xafadan mahan xafadaa axmed meshii ayaa dood dheer kadib isku baranay canab oo aheed gabadha aan sida qaldaan aan u garaacay numbarkeda in badan ayan ku sheekeysanay telka oo maalintaas wanba hilmamay inan imtixaan leeyahay oo waxan arkay ayadoo sacadu sii caga cageeyneeyso 5tii galabnimo.

intas ka diba ayan dhahay canab waa noo caawo anigoo yaaban ayaan damiyey telkii oon dhabanka gacanta saaray xiiso ayaan dareemay aan u qabo canab wan coodu bileeystay oo waan istaagay salaad casir iska baxiyey in cambaar ah ah markaan joogay ayaan joogi waayey oon dareemay inaan u baahanahay hadalka canab waxaan kor tagay telkii oo waan wacay nasiib wanaag waxa iga qabatay canab hadal iyo salaan iyo qosol kadib waxan bilownay inaan wada sheekeysano xafada ay dagantahay ayan weeydiiyey xaafada bundo weyn iney dagantahay ayey ii sheegtay wax badan markan wada hadalnay ayan weydiyey inay xas tahay iyo inkale waxay ii sheegtay in aysan waligeed guursan in mudo ah markan telfoonka ku hadleynay anigana aan is arkay aniga canab ku haayo oonan inyar ka maarmeeeynin.

waxbarashadii ayaan seeg seeg ka noqday imtixaankii aan isku diyaatinaayey ayaan hilmamay waxa ii muuqdo i deeqo uun waxay noqdeen canab aad ayaan isku badalay waxan saas ku jiro mudo 5 bil ah markan sidaas aheeyn walina aanan is arkin ayaan go.ansaday inaan u sheego jaceylka xargaha goostee aan u deeyey wax barashadii maqane joogo aan u noqday inan u sheegto waxan ku iri canab arin aan wali kuu sheegin ayaan ku shegayaa caawo taaso in mudo ah aan la baqaayey lakin aan caawo celin wayey taasoo ah inaan kuu qaday ama aan kuu haayo kalgacal xargaha goostoo iga dhigay maqane joogo ayadane si saas lamid ah ayey iso dhaweeysay.

waxayna ii raacisay inay in muda ah igala baqeeysay ooy xishood dartiisa aay igala baqeeysay balse hadey caawo afkeeyga kaa heshay aay u tahay farxadii ugu weyneed oo soo marto nolosheeda anigana aad ayaan ugu farxay sida diiran aay soo dhaweeysay waxaa dareemay isbadalka igu yimid hooyadeey oo igu tiri daahirow wax barashadii wad ka caajistay buugaagtaad aqrin jirtay ma aqrisid oo hamigii an kugu aqiin hooyo kuguma arko maxa ku helay waayo waalidka qaar aaya ilmahooda sxb la ah oo dhib kastoo haaysto dareemi karo anigana waxan ku qanciyey hooyo wax daran majiraan madaxa aaya iska keey xanuunaa hooyana way iga qanacday habenkii ayan garacay telkii gacalisadeeyda waxan iri canab waxan donaya inan is aragno wayo in mudo ah ayaan wada socona haderna waxan noqonay dad aad isku jecel marka hader iima muuqato wax aan kuso kala maqnaano gacalisadeeydana waay iga yeeshay oo way igu raacday intaas ka dib waxan ku balanay bundada dhankeda bari inan isku aragno mana nahin dad hada kahor is arkay lakin cod ahaan ayan isku garaneeeynaa in cambaar ah markaan fadhiyey halkaan ku balanay ayaan eegay geesaha

meel aan sidaas iiga fogeeyn ayaan ku arkay gabar wadato dharkii aan ku balansaneeyn iney soo qaadato gacalisadeeyda canab wan kuso leexday anoo iska dhigaa nin garana oon kaba walwalsaneeyn iney qof kale ay so qaadan kareeyso dharkaan ayaan cod aad u degan ku dhahay canab gacaliso waan kusalamay inteey dhola cadeysay ayey igu dhahday oo sidee igu garatay dahirow waxan ku dhahay qalbiga ayaa sawerkada haaystoo sidaas ayaan kugu gartay allahayow naf aan wax ogeeyn ha cadaabin halkii ayaan in yar ka dib kukala tagnay muskilada ayaa timid markii mudo 20 cisho aan tel kuwada hadlayn.

markana aan noqonay dad bislaaday oo rabo inay ka mira dhaliyaan hamigoodda ayan anigoon u sheegin canab inaan guur diyaar u ahay ayan hooyo u sheeegay inan rabo inan gabadhas guursado hooyo oo awal dhan aay ii raacdo waysaneed ayaa aad uso dhaweysay iguna dhiiri galisay inaan gabdhaas guursado si xaalkeyga bal uu sidii hore ugu soo noqdo habenkii ayaan so waccay gacalisadeeyda canab waxan u shegay waxii an damacsana lakin maxa dhacay?

canab in mudo ah ayey iga aamusneed mudo ku siman 20 minit ayaan haadal ka wayeey saan u qeeylinaayey ayey igu tiri daahirow aniga ima guursaneeysid anigana kuma diidane aad ayaan kuu jeclahay laakin waxan kaa raali galinayaa qaladka aan kuu geeystay iyo beenta aan kuu sheegay iyo sida baas aan jaceylka kugu beeeray aniga waan naxay marna waxan dhahay hadiba ayada ku diidaney waa maxay mushkilada waxan dhahay gacaliso hadii adiga aadan i diidaneyn dhib maba jiro oo wax walbo waa hagaagayaan waxay i dhahday daahir hadaan runta kuu sheego aniga waxan ahay qof cuuryaan ah oo aadan guursan karin aniga markii aay intas i dhahday aad ayan u naxay wadnaha ayaan ku sigtay inuu i istaago balse maan runsan oo waxan dhahay sow anagii malin hore is aragnay kadibkey miyaad cuuryaantay maxadsa iigu sheegi waysay in dhib kugu dhacay.

waxay igu tiri iga raali noqo 114ta quraanka kariimka ah qofta kuu timid aniga ma aheeyn waxay aheed gabar walaasheey ah oo iga weeyn aniga ma aheeeyn wali rajo ayaa igu sii jirto naf jaceyl hayaa ma hargashoo hurdo wey nacdaa ma hiigsatee aniga waxan dhahay waad igu ciyaareeysaa ee xafada ayaan imanayaa way iga diiday balse markan ku qanci waayey wax kale ayeeey ii ongolatay iguna xirtay sharuud tasoo ah in aan familkeda ogeeysiinin sida aay ii gashay ama dhibka aay ii geeysatay anigana wan ka yeelay halkii aan malintii hore ku balanay aayan ku balanay iney iigu timaado gabdhii malinkii hore timid anoo aad u murugeeysan xasuusan malintii hore aan imaanaaney farxada iyo raayn raaynta iga muuqatay iyo sida daran aay nafteeydu u dharareeysay.

waxa halkii iigu yimid gabadhii malintiii ii imatay markan arkay ayaan aad isku calool xumeeyey waayo waxaan aad uga qoomameyey malintiii hore feelginaan hadan muujin lahaa sidan ma dhacden balse naf jaceyl hayo ayan ahayoo waxaas dhan iima muuqan wan isa soo raacnay waxan imanay xafadii qolkii aay ku jirtay ayaan ugu galay canab indhaha markan saaray ayaan aad u naxay oo waxay aheed qof aad u qurxoon balse waxan ka naxay quruxda allah siiyey iyo sida uu hadana uga naqsaday alxamdulilaah wan uso dhawaday wana salamay.

kadiba oohin ayeey afka kala furatay anigana wan ooyey oo waan is celin waayey afka ayan gacanta kasaaray wana amusiyey waxan u sheegay inan jeclahay jeclana doono dibna aan jawab ugu soo celin doono waayo hada go.aan cad ma siin karo ayada waa cuuryaan wan jeclahay ayadana way i jeceshahay walidkey waan u sheegay waxii igu dhacay waxayna i dhahen tas dhib malahan gabar ayaa ka badan balse anigoo og in wax walbo allah awoodo ayaan go.aansaday inan guursado gabadhas maskiinta ah inkastoo aay markii hore aay ben ii sheegtay hadana qorsha ma aan gashan qof shalay been kuu shegay sideed adiga maanta ugu diir naxeeysaa oo hadana ah cuuryaan balse waxaan kaso qaaday qof u baahan caawin allahii ayada cuuryaan ka dhgigay hadaan amarkiisa ku jees jeeso waxna lama ahan inuu sidaas iga dhigo allahu mana jana allah ayaan ka magan galay waalidkeyna way igu gacan seeyreen anigana maahin nin isku filan oo dabooli karo baahida qooyska cusub oo xaalka ayaan ii saamaxeeynin xanuunkana waxaa dareemi karo qof walbow soo maray jaceeyl dhabta ah ayaa dareemi karo xanuunkaan oo kale marka hadii aay kugu dhacdo tan oo kale maxaad sameeyn laheeyd aqristoow

Waxaan ku dhashay degmada Kaaraan ee gobolka Banaadir, waxaana kusoo barbaaray isla degmada Kaaraan, intii aan degmada Kaaraan ku noollaa ayaa waxaa dhacday inaan isbarano boqorada kaliya ee aan islee-yahay waxaa weeye middii ugu wanaaga badneed dumarka oo idil.

Waxaan dhigan jiray iskuulka Al Abaadir markii loosoo wareejiyay dhanka afarta Jardiin, sidoo kale iskuulkaasi ayaa waxaa ila dhigan jirtay Wacan oo ah gabadhii igu horeysay oo aan jaceyl dhab ah u qaado.

Intii aan wacad iskuulka wada dhigan jirnay maanan wada-hadli jirin, balse galab galbaha kamid ah ayaa waxaan arkay Wacan oo goobaha biyaha laga cabo biyo ka cabeyso, deetana waaan ku leexday, maalintaasi waxaa ii suurta gashay inaan si-wanaagsan iskula hadalno wacan, waxayna ii sheegtay in’ay degan tahay xaafad kamid ah degmada Kaaraan, anna waan u sheegay inaan degmadaasi deganahay.

Markaan guriga tagay habeenkii oo dhan ayaa waxaa niyadeeda ku taagneed Wacan, marba anigoo nafteeda la-sheekeysanaayo ayaa waxaa islahaa haddii ay gabadhaasi kusoo biiri laheyd noloshaada, xaqiiqdii wax weyn baa kusoo kordhi lahaa, iyadoo ay xaaladdu sidaasi tahay ayaa waxaa galabtii xigtay aan arkay Wacan, waxaana kasoo wada baxnay iskuulka, waxaana isla soo lugeynay masaafo dheer, waxaana u sheegay inaan ku faraxsanahay barashada aan bartay.

Wixii xalay oo dhan laabteeda ku taagnaa kama aan qarin oo sida ay wax u dhaceen baa ugu sheegay, intay ila qososhahay ayaa waxaa ka codsaday inay i sheegto teleefanka u gaarka ah ee laga helli karaayo, oo sidii ayay igu sheegtay, xilligaasi wixii ka dambeeyay xiriirkaynu wixii noqdayy mid joogto ah, laakiin waxaanu ku wada soconay si walaaltinimo leh uun.

Intii aanu Wacan wada sheekeysan jirnay ayaa waxay iga codsatay inaanu ku wada xiriirno si walaaltinimo leh, anna waan ka ogolaaday, laakiin muddo markaan la-socday ama aan si toos ah isku xiriirin jirnay ayaa waxaa u qaaday jaceyl baaxad weyn leh, balse waxaan ilaalin jirin qalbiga Wacan, waayo iyadaa igu tiri “Waxaan kaa dhigtay walaalkey oo kale, ee ha’igu soo xad gudbin”.

Muddo markaan wada-soconay ayay habeen habeenada kamid ah baa waxay i soo dirtay sms oo dhanka teleefanka gacanta ah, waxaana ku qornaa “Zaki waan ku jeclahay mar walba” intaan farxay ayaan wacay, weliba anigoo maleysan waayay, markaas baan waxaan ku dhahay ma-adiga ayaa i soo diray Sms-kaasi, saa waxay igu tiri “Haa Zaki anigaa kusoo diray” habeenkaasi wixiii ka dambeeyay waxaanu noqonay lamaane si-weyn isku jacel.

Waxaan isla soo qaadanay waqti wanaagsan, waxaan isla soo qaadanay jaceyl mug leh, waxaan kaloo iska soo qaadanahay rabitaan midba midka kala ah, hase ahaatee maxaa dhacay?

Waxaa la-gaaray xilligii diyaarinta imtixaanka iskuulka Al Fajri, waxaana intii imtixaanada lagu guda jiray, baa habeen habeenada kamid ah waxaan ka codsaday Wacan inaysan iga seexan, si’ay wax igala diyaariso imtixaanada, waayo subixii aniga waxaan dhigan jiray iskuulka Al Fajri, galabtiina waxaan dhigan jiray Al Abaadir, sidii ayay Wacan iga ogolaatay inay imtixaanka ila diyaariso.

Teleefankayga gacanta ayaa waxaan uga tagay guriga, waxaana imaaday iyadoo uu ii yaallo sms ka yimid Wacan, waxaana ku qornaa “Zaki walaal aniga iyo adiga iskuma qalano, waxaan jeclaan lahaa inaad iga gaabsato”, intaasi markaan arkay ayaa waxaa i gallay dareen layaab leh, balse waxaan wacay Wacan oo waxaan ku iri, ma-adigaa i soo diray fariintaasi, saa waxay igu tiri haa anigaa kusoo diray, waxayna igu tiri, waxaan doonaayaa inaad iga gaabsato, intaan yaabay baa waxaan ku iri sabab, hase yeeshee waxay igu damisay teleefankii, maalintaasi wixii ka dambeeyay ilaa iyo iminka ma-garanaayo meel aan ku sheego.

Markii ay teleefanka igu damisay ayaa isku dayay inaan ku celsho, balse teleefanku wuxuu ahaa mid degnsan, xaafaddii aan ku aqaanayna waa ay ka tagtay, leemana sheegin halka dhabta ah oo ay aaday, waxaan sameeyay dhaq dhaqaaq kasta oo aan ku helli karo Wacan, balse waxaa noqday nin aysan waxba u suurta gellin.

Qof kasta oo nolosha wax ka yaqaana waa uu dareemi karaa, qof aad si-weyn isku jecleedeen, adigoo aan waxba ka sameyn haddii uu sidaanoo kale kuugu sameyn lahaa, dabcan xanuunka ay leedahay waad ila dareemi kartaa.

Xilligaasi oo aan Wacan wada soconay waxay ahayd sanadkii 2007-dii, maantana waxaa weeye bartamaha sanadka 2012-ka, haddii ay maanta Wacan i siin laheyd fursad aan ku weydiiyo hal su’aal, ayaa waxaan weydiin lahaa oo qura “Maxaad sidaani igu sameysay”?

Anigoo 29-sano jir ah ayaan ku fakiray in aan ku dhaqdhaqaaqo talaabadaan waxaana go’aansaday in aan dadkaasi caawiyo oo inta badan dhibaaytooyin la kulma xilayada ay dhacaan dhibaatooyinka aduunka marmar saameeyo” sidaasi ayuu u sheegay warbaahitan mudo 30-sano ka dib isagoo ka sheekeynayay wixii uu soo arkay.

Todobaad walba waxaan daweyn jirnay ilaa 50-ruux ayadoona bishii aan ku guuleysan jirnay ilaa 1500 ruux oo intooda badan uu ku dhaco cudurada ku dhaca dadka ku nool xeebaha.

Marin waa dhaqtar ku taqasusay cudurada ku dhaca dadka ku nool xeebaha waxa uuna qaab bilaash ah ku siiyaa dadkaasi daawooyinka isagoona waliba sameystay markab uu ugu magac daray caawiyaha dadka ku nool xeebaha waxa uuna kaalin ka qaatay u gurmadka dadkii ku waxyeeloobay Sunaamidii dhawaan ku dhufatay qaarada Aasiya.

MOHAMED IBRAHIM AYAANLE
Ayaanle19@gmail.com
Nairobi – Kenya

Waxaan ku dhashay degmada Boondheere ee magaaladda Muqdisho, sanadka markuu ahaa 1980-kii, waxbarashadeeda ayaa waxaan kusoo qaatay Iskuula Mujamac Ummul Quraa oo ku yaalla degmada Boondheere ee gobolka Banaadir.

Gabadha aan ifka ugu jeclaan doono ee Asli ayaa waxaanu wada ahayn isku fasal, waxayna degneed degmada Shibis oo ku dhegan degmada Boondheere, isla-markaana waxaa ina dhex maray xiriir, iyadoo muddo kadib uu isku badalay jaceyl.

Asli ayaa waxaa wada-soconay muddo waxaana isla soo qaadanay jaceyl wanaagsan oo ku dhisan daacadnimo, is-aaminaad, xiiso balaaran leh, waxaana dhihi karaa Asli waxay ahayd gabar si-weyn u soo jiidatay laabteeda, waxaana badanaa is-dhaafsan jirnay ereyo mac macaan, kamana daali jirin inaan ammaano Asli, maadaama aan si’aad ah u jeclaa.

Galab galbaha kamid ah ayaa waxaa ii timid Asli oo socoto, saa waxay ii sheegtay hadal aanan ku qancin, iyadoo ii sheegtay in’ay damacsan tahay in’ay aado wadamada horumaray, gaar ahaan dalka Sweden, runtii hadalkaasi kuma aanan qancin, waayo maanan jecleen marnaba inaan kala fogaano Asli, hase yeeshee waxay igu tiri “Saalax gacaliye ogow haddii aan dhoofo ogow adiga oo qura baan ku dhoofay, ogow Saalaxow inaan si-weyn kuu jeclahay, iguna kalsoonow”, markii ay intaasi igu dhahday Asli ayaan ka aqbalay oo sidii ayay isbuuc kadib uga dhooftay magaaladda Muqdisho.

Nasiib daro Asli oo dooneysay in’ay ku dhoofto wax aan sharci ahayn ayaa waxaa laga soo celiyay garoonka dayuuradaha ee Dubai, waxaana dib loogu soo celiyay magaaladda Muqdisho, balse laba isbuuc kadib ayay magaaladda Muqdisho dib uga dhooftay, waxayna aaday magaaladda Kampala ee dalka Uganda.

Wiil la-dhashay Asli oo ku noollaa dalka Sweden ayaa wuxuu doonaayay in uu Asli kasoo qaado magaaladda Kampala ee dalka Uganda, intii ay Asli Uganda joogtay ayaa isku xiriirin jirnay si culus, waxaana igu sii saa’iday jaceylkii aan u qabay Asli, hase ahaatee muddo kadib ayaa waxaan waayay hadalkii Asli, markaan isku dayo inaan waco teleefankii Asli ayaa wuxuu yahay mid hawada ka maqan, ama degsan.

Dabcan akhristoo qofka aad ifka ugu jeceshahay haddii aad weydo meel aad kala xiriirto, war iyo wacaalna aad ka weydo, waad garan kareysaa xanuunka uu leeyahay, iyadoo aan iska calool xumahay ayaa waxaa ka dhaqaajiyay magaaladda Muqdisho waxaana imid magaalada Kampala, balse maxaa dhacday?

Markii aan imid magaalada Kampala ee dalka Uganda ayaa waxaan arkay Asli oo wadada la-mareysa nin ka yimid dalka Sweden oo saaxiib la- ah wiilka Asli la-dhashay ee ku nool dalka Sweden, waxaan hellay fursad aan Asli kula hadli karo, markaas ayaa wax ka weydiiyay sababaha ay xiriirkayna u jartay, isla-markaana ay ula-socoto nin kale, hase yeeshee waxay igu tiri hadal aanan marnaba ka fileen, kaasoo ahaa “Saalax wiilkaan aad arkeyso waxay saaxiibo yihiin walaalkey oo Sweden jooggo, wuxuuna ka yimid dalka Sweden, wuxuuna Kampala uu u yimid inaan isguursano” hadalkaasi markii ay igu tiri ayaa si-weyn u qaracmay, waxaan dareemay xanuun oo dhan, balse caloosha ayaa adkeystay, waxaan jooggi waayay magaalada Kampala waana iskaga soo tagay.

Waxaan imid magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya, waxaan Addis Ababa aan ka hellay wado sahlan oo aan ku aadi karo dalka Finland, waxaan bixiyay dhawr kun oo dollarka Maraykanka ah, sidii ayaa waxaan ku imid magaalada Helsinki ee dalka Finland, sidoo kale Asli waxay joogtaa dalka Sweden, weliba iyadoo ay kala tageen ninkii ay iga dooratay, waxayna dooneysaa inaan dib iskugu soo laabano, iyadoo ogaatay in uusan marnaba dhamaaneen jaceylka ay ii qabto.

Wakaaladaha wararka caalamka ayaa garwadeen ka ahaa arintaasi waxa ayna kasoo qaadeen muuqaaladaan oo aan dhihi karno waxa ay ahaayeen mid si gaar ah looga dan lahaa in lagu ogaado qiimaha lacagta ay qaataan burcada iyo waliba sida ay ku helaan.

NALA DAAWO MUUQAALADAAN

Wargeyska The Nagerian Daily ayaa wuxuu soo bandhigay muuqaal Video ah oo muujinaaya, in cunug yar oo ku dhashay Magaalada Lagos uu dhashay isagoo gacanta ku heysta Kutub yar oo Qur’aanka Kariimka ah.

Waxay arintaan noqotay mid cajiib ah oo ay fajac iyo amakaag ah u arkaan dadka ku dhaqan Magaalada Lagos, laakiin dadka Muslimiinta ah ee dalka Nageria ku dhaqan ayaa waxay sheegeen inay tani tahay mid Mucjiso Rabaani ah.

Hooyada dhashay wiilkaan yar oo lagu magacaabo Mrs Kikelemo Ilori ayaa waxay arintaan u aragtay mid layaab leh, iyadoo naagtii ka umulisay ay u soo jeedisay inay iska tuurto Kutubka Qur’aanka, laakiin hooyadaan ayaa taasi diiday.

Waxaan ahay Mohamed Abdullahi Dhaaley, Muwaadin Soomaali ah oo ka mida dhalaankii 1989-kii. Waxaanna muddo 5-Sano ku dhaw ku shaqeeynayay Saxaafadda Soomaalida ee noocyada kala duwan leh.

Waxaan qoraa qormooyinka, maqaalada iyo warbixinada kale ee Saxaafadeed oo dhamaantood ka hadlaya arimaha bulshada. Anigoo waqti kasta u socdo oo dhaqaaqo inaan soo ogaado xaaladda ay ku suganyihiin dadka ku sugan gudaha dalka oo ah halka aan iminka joogo anigoo ka damqada dhibaato kasta oo dadka Soomaalida heysata.

Waxbarashada Aas-aasiga ah illaa dugsiga sare waxaan ku dhameeyay Soomaaliya illahayna wuxuu i gaarsiiyay illaa heer Jaaamacadeed.

Wali ma dhicin inaan qof Soomaaliyeed ku xumeeyo qoraaladeyda mudadda kusoo baxayay Shabakadaha wararka ee Soomaalida qof kale oo Soomaaliyeedna wali wax aanu ahayn oo wanaag ah uguma aanan sheegin qoraalkeyga.

Hadaba waxaan intaas oo warbixin ah isaga qorayaa inaan sii caddeeyo ka hor inta aanan gudaha u galin qormadeydan inay tahay mid aan ku salaysaneyn shaqsi weerar. Hadii xitaa qof shaqsi ah magaciisa aan kusoo qaato halkan waxaan cadeynayaa inaan xumaan gaar ahaaneed la damacsanayn qofkaasi ee aan doonaayo un inaan kusoo bandhigo hadba wixii aan u arkay inay dhibaato ku yihiin dadka iyo dalka Soomaaliyeed oo ah halka ay qormooyinkeyga ka duullaan kuna slaaysanyihiin ka hadalka danaha guud ee dadka ama dalku ay leeyihiin.

QORMADII:

Hadaba Soomaaliya oo burbur dowladeed iyo amni daro baahsan kusoo jirtay muddo 20-Sano ka badan ah ayaa waxaa waqtigaas intii lagu jiray ay dadkeedu barteen dhaqamo iyo waxyaabo aanay umadaha dunida kale ku dhiiran inay si fudud u sameeyaan. Waxaana dalka oo dhami uu noqday saldhigii Layaabka iyo xaruntii –amkaagga.

Wax kasta oo yaab iyo fajac xambaarsan waa lagu soo arkay Soomaaliya oo ma jiro layaab u dhiman umadda dagaaladda Sokeeye iyo dhiigga daadanaya ku dhex mushaaxaysay oo nolol maaleedka ka dhex raadinaysay dhismooyinka burbursan iyo madaafiicda isku dhaaf-dhaafaysa hawadda magaalooyinka Soomaaliya ee dagaaladu ay ka dhacayeen.

Rasaas lagu furay goob ay dad rayid ah ku suganyihiin!!! Boqolaal dad ah oo ku xoomay xafiisyo iyo dhismooyin dowladeed dabadeedna barqo cad xambaarsaday qalabyadii dadka loogu adeegayay ee halkaasi yiilay iyadoo wadooyinka magalaadduna ay dadku isku dhaaf-dhaafayaan oo cid la hadlaysa bililiqa doonkaasi aanay jirin!!! Hooyo caruur xambaarsan iyo mid Xaamilo ah oo kooxo hubeysan ay kufsadeen deetana si xun u dileen iyadoo dadkuna ay si toos ah falkaasi u arkayaan!!! Haweeney Jaariyad ah oo kasoo jeedda dadka aan hubeysnayn ee Soomaaliya oo qoyskii ay u adeegeysay inta dambi aan la hubin ku eedeeyeen dabadeedna si silac dil ah ku dileen oo waliba dab qabadsiiyeen ama birro iyo masaamiir yar yar jirkeeda ku garaaceen illaa ay ka dhimato!!! Intaas oo dhan iyo kasii badan waxay ahaayeen layaabkii naxdinta iyo amakaaga lahaa ee bulshada Soomaalidu ay usoo joogtay wixii ka dambeeyay markii dowladdii dhexe ay dhacday.

Waxaa soo xigay : Masaajid ay dad muslimiin ah ku dukanayeen oo ruux inta uu galay isku qarxiyay boqolaal dad ahna salfaday!!! Gaadiid ay rayid saarnaayeen oo Miino lagu qarxiyay dad badanna la laayay!!! Arday fara badan oo Soomaali ah oo xaflad qalin-jabin ah iyagoo dhiganaya lagu qarxiyay Hotel ka dibna dhiig fara badan oo rayid ah halkaa lagu daadiyay!!! QOf rayid ah oo lagu eedeeyay inuu Diinta ka baxay oo lagu gowracay meel Somalia ka mida meydkiisana lasoo dhigay waddooyinka qofkaasi oo aan laga hayn war aan ahayn inuu isagu Muslim yahay waxyaabaha lagu eedeynayana ay yihiin kuwo ku salaysan Siyaasadaha is diidan ee maanta ka jira Somalia!!! Nin Soomaaliyeed oo lagu tuhmay inuu jaasuus u yahay dowladda Soomaalida oo dhinacyada dowladda ka horjeeda oo Soomaali kale iyaguna ah ay Carabkii uu ku hadlayay kaga gooyeen gudaha Xamar!! Iyo kuwo kale oo badan oo iyaguna layaab iyo fajac ku noqday dadka Soomaaliyeed.

Intaas aan soo sheegay iyo kasii badan oo layaab ahba waa ay dhaceen. Waxa aan hadda soo waddo ee aan sheegayana intaaskamalayaab badnaanayaan. Balse dhagaha bani’aadamka ayaa u samaysan inay wax maqlaan oo maalin kasta waxay u dhag-taagayaan inay wax cusub oo ay ama layaabaan ama ku farxaan amaba ay ka naxaan ay maqlaan.

Waxaan layaabay maanta anigoo dhagaysanaya Raadiyaha inaan maqlay nin mas’uuliyad sheeganaya oo hadana aflagaaddo iyo waxyaabo khatar badan abuuraya u jeedinaya mas’uulkii isaga ka sareeyay oo madaxda uga ahaa hey’adda uu isagu ka tirsanyahay.

Wali aduunyada laguma sheegin sharciga caalamiga ah iyo dhaqanka toosan ee Siyaasaddu ay qabtana laguma arag in qof mas’uuliyad sheeganaya uu si cad oo dadka shacabka ahina maqlayaan uu u aflagaadeeyo mas’uul kale. Taasina waxaa kasii daran inaan abid la sheegin shaqaale madaxdiisa aflagaadeynaya ama hadallo halis badan xambaarsan u jeedinaya.

Afhayeenka maamulka gobalka Benadir waxaa lagu magacaabaa Maxamed Cabdullahi Cariig. Wuxuuna horay u ahaa Wariye ka tirsan Saxaafadda Soomaaliya intii aanu afhayeenka noqon ka hor.

Shalay ayuu ka hadlayay Raadiyaha Shabelle la yidhaa ee Muqdisho ku yaala isagoo ah qofka aan qormadan ka diyaariyay ee layaabka ay hadaladiisu igu beereen. Waxaanse kasii afeefanayaa inaanu shaqsigaasi ahayn qof aan aqoon gaar ah u leeyahay oo dagaal ama dhibaato inaga dhaxaysa aniga iyo asiga darteed aan qalinka u qaatay qormadan si aan wax ugu gaarsiiyo isaga iyo shaqsiyadiisa (XAASHAAYE WAYGA MAMNUUC INAAN XUMAAN KU BAAQAAYE).

Guddoomiyaha gobolka Banaadir ahna duqa Muqdisho, Maxamuud Axmed Nuur (Tarsan)
Mr Cariig oo hadlaya wuxuu sheegay in gudoomiyaha gobalka Benadir oo ah Maxamuud Axmed Nuur Tarsan uu maalin dhawayd telfoon kasoo wacay isaga isla markaana uu kula hadlay hadallo hanjabaad ah isagoo gudoomiyaha gobalku uu ka duulayo sida uu Cariig sheegay hamballiyo uu midka dambe waa afhayeenka gobalka Mr. Cariige uu u jeediyay Raadiyaha Shabelle markii maalin dhawayd uu u dabaal-dagayay sanad-guuradiisii 11-aad.

Sababta uu Tarsan u diidayo hambaliyada Shabelle inkasta oo aanay cadeeyn oo aananba la hubin inuu diiday iyo in kale Cariigna aanu xaqiiqada warkaasi cadayn hadana waxaa horay u jiray weerar xoog badan oo xitaa dad badan oo xeel-dheeerayaal ahi ay ku sheegeen mid khilaafaya sharciga Saxaafadda oo ay Shabelle maalmo dhawayd ku haysay gudoomiye Tarsan. Iyadoo xitaa gaartay inay wararkeeda maalin kasta ku dhawaad 5 ama 6-qodob oo Tarsan ku saabsan ay ku jiraan kuwaas oo mid kasta oo ka mid ahina uu shaqsiyad weerar ku salaysanyahay oo Tarsan ka dhan ah.

Anigu iminka dooni mayo inaan ka hadlo Shabelle iyo warbixinadeedii Tarsan ku saabsanaa iyo dagaalka iyada iyo gudoomiyaha gobalka ka dhexeeyay balse waxaa iigaga filan dagaalkaas iyo sida ay bal dadka wax og u arki karayaan marka loo sheego qaabka uu u socday iyadoo Shabelle wararkeeda ku sheegeysay qodobbo ay ka mid yihiin ( TARSAN WUXUU AHAA NIN MASKAX AHAAN AAN CAAFIMAAD QABIN…. TARSAN WUXUU CALANKA SOOMAALIYA KU GUBAY DEEGAANKA KUDHAA EE KOOFURTA SOMALIA ISAGOO LA SOCDAY MAXAKIIMTII ISLAAMIGA….. TARSAN WUXUU TAAGEERI JIRAY MAXKAMADIHII WUXUUNA DIIDANAA ITOOBIYA). Intaas oo qodobbo ahi iyo kasii badanina waxay ku jireen wararka caadiga ah ee ay Idaacaddu maalin kasta daynaysay oo dad boqolaal gaarayana ay dhagaysanayeen.

Caqliga wanaagsan ayaa diidaya in qof uu aflagaado u isticmaalo qof kale. Sidaasi darteed bal ka waran qof ka hadlaya Raadiyo ay dad badan dhagaysanayaan oo aflagaadeynaya mas’uul kale isagoo waliba si muuqata u weerarayay shaqsiyadiisa.

Waxaa taas kasii daran eedeymaha Shabelle ee Tarsan loo jeediyay inay ku noq-noqonayeen inuu taageeri jiray Maxkamadihii Islaamka. Waa su’aale kuma ayaanan taageeri jirin Maxkamadihii Islaamka oo maanta xil sare ka haya dalka Soomaaliya?? Madaxweynaha dalka oo ah mas’uulka xilalka ka jira Soomaaliya ugu sareeya ayaana tusaale taas inoogu filan.

Afhayeenka Gobolka Banaadir Maxamad Cabdulaahi Cariik
Aan kusoo laabto Afhayeen Cariig iyo hadaladiisii maanta ee layaabka igu abuuray. Wuxuu yidhi afhayeenka isagoo sii hadlaya “Gudoomiye Tarsan wuxuu iga diiday anigoo qaab mas’uulnimo ah u hadlaya inaan u hambliyeeyo Shabelle. Wuxuuna Telfoon uu iisoo diray iigu sheegay inuu tallaabo Milatari iga qaadayo”.

Hadalkan hadii aan dib u eego waxaan is waydiinayaa in qof Shaqaale ah uu qaadi karo tallaabo aanu mas’uulkiisa ama qofka isaga madaxda u ahi ka war qabin. Nidaamka dowladeedse ma yahay mid qaba is-dhex yaac iyo in qof kasta uu wuxuu doono sameeyo hadalkuu doonana Saxaafadda iska siiyo?. Hadii taasi ay dhacdana sow ma imaanayso in la waayo kala dambeyntii iyo awoodihii qaybsanaa ee awood kasta oo awoodaha dowladeed ka mida loogu sameeyay ilaalin iyo daba-gal lagu ogaanayo waxa ka khaldan iyo waxa ka saxan si loo hagaajiyo jaan-qaadka wanaagsan ee hanaanka dowladeed.

Afhayeenku wuxuu ku hadli karaa xilka uu hayo isagoo ogolaansho ka heysta madaxdiisa. Hadiise uu doonaoy inuu hadlo waa inuu si shaqsi ah u hadlaa sida sharciga ah caqliguna uu qabo.

Waxaa xusid mudan in markii uu hadlay Mr. Cariig saacado yar ka dib warbaahintu ay faafisay wareegto xilka looga qaadayo afhayeenkan oo xafiiska maamulka gobalka Benadir kasoo baxay. Waxayna tani inoo macnayn karaysaa in hadalka Cariig uu ahaa mid ka hormaraya tallaabada cazilaadiisa ah oo laga yaabo inuu kasii war hayay isaguna uu is lahaa bal wax un ku dhaqaaq taasi oo runtii ah mid aan u wanaagsanayn hanaanka dowladeed iyo hab-sami u socodkeeda.

Soomaaliya oo ah meel nidaamkii dowladeed uu dadkii ka lumay ayaa waxaa adag in dib loo hanto dowladnimadii iyo kala-dambeyntii. Si taas loo helana waxaaba habboon in waqtigan la joogo qof kasta oo mas’uul ah oo ka taxadaraa hadaladiisa iyo waxa ay abuuri karayaan. Marka Cariig si uu ilaaliyo mas’uuliyadda saran oo wax u qabashada dadka ah sida uu sheeganayay waxaa haboonaan lahayd inaanuba hadal jeedin hadiiba madaxa isaga kaga sareeyo xafiiska uusan hadalkaasi raali ka ahayn si wada shaqaynta hey’adaha dowladdu u toosto.

Hambaliyo aad u jeediso Idaacad u dabaal-dagaysa sanad-guuradeeda iyo inuu yimaado kala-qaybsanaan iyo dood xafiiskii dowladeed ee aad ka shaqaynaysay ka dhex dhacday tee baad dooran lahayd adigoo ah mas’uul u naxaya dalkiisa burbursan ee iminka un soo hana-qaadaya doonayana inuu dowladnimadii dib u hanto??? Taasi waa su’aal furan oo cid kasta ay ka jawaabeyso.

Hadalka kale ee aan ka hayo afhayeenka gobalka waxaa weeye isaga oo yidhi “ Hadii dhibaato ay I gaarto waxaa loo heystaa Tarsan oo ii hanjbay iina sheegay inuu wax I yeelayo. Qarax hadda ka hor la ii geeystay oo aan ka badbaadayna isagaa ka dambeeyay!!!”.

Bal ila eeg aqristoow hadalka uu Mr. Cariig sheegay khatarta uu xambaarsanyahay. Sow ma aha in dadka Caamada ah ama aan wax badan garanayn ee Soomaaliyeed oo misana u hanqal-taagayay baaqyada iyo astaamaha nabadda ku dhawaaqaya ee dowladda haatan jirta kasoo yeerayay ay dareemaan niyad-jab hadiiba madaxdeedii iyo hey’adaheedii dadka ugu sareeyay ay isugu hanjabayaan oo ay eedeymo dilal qorsheysan ku saabsan isku jeedinayaan.

Sidee u haminaysaa inaad sii ahaato afhayeenka gobalka adiga oo eedeyn abaabul fal dil ah u jeediyay gudoomiyihii gobalka?? Sideese gudoomiyuhu uu gudoomiye kusii ahaanayaa isagoo eedeyntaas loo jeediyay.

Sida aan ku bartay Sharciga oo inkasta oo aanan wax badan ka aqoon hadana Duruusta Jaamacadda aan kusoo qaatay ridista Xukunnada Maxkamadeed ee dambiyada uu dilku ugu sareeyo ku salaysan waxay soo martaa marxalado kala duwan oo mid kasta ay qiimeynteeda gaarka ah leedahay. Qofka lagu eedeeyo dilka ama dambiga kale ee hoos imaanaya Criminal Law-ga waxa loo yaqaan ama sharciga adag ee dambiga culus oo dilalku ku jiro la tacaamula wuxuu sharcigu siinayaa inaan lagu tilmaami Karin dambiile ama (Guilty) illaa laga cadeeyo dambigiisa oo lagu xaqiijiyo inuu dilka lagu eedeynayo galay. Saxaafaddana waxaa loogu yeeraa marka Sharciga la joogo inaanay ku dhiiran ku dhawaaqista ereyga dambiila inta maxkamaddu ay ka xaqiijinayso.

Sidaas darteed marka uu Mr.Cariig si toos ah ugu eedeeyay gudoomiye Tarsan inuu isagu mas’uul ka ahaa qaraxa isaga lala maaganaa oo uu ka badbaaday wuxuu sidaas Tarsan ku noqday Guilty ama dambiile waxaana ay ahaan lahayd hadii Maxkamadaha dalku ay shaqadooda sidii la rabay u qabsanayaan in toos loola kaco Xabsiga. Dhinaca kale marka laga eegana hadii dambigaas uu been noqdo waxaa khatar ku sugan qofkii ku dhawaaqay ereyga dambiile ee sida inuu isagu hubaal u heysto u sheegay ereygaas oo qofka kale u adeegsaday.

Isku soo wada duube waxaa muuqanaysa in wax badan oo dib u dhac ah uu ka dhex jiro hanaanka dowladeed ee dalka. Waxaase qof kasta marka halkan la marayo la gudboon inay iskeed mas’uul u noqoto oo ay u dhowrto wanaagga ugana fogaatto xumaha. Waayo tani waxay dan u tahay dadka musiibadda dowlad la’aanta ah oo dhibaatooyinka kala duwan la timid ay ku dul-habsatay kuna hoos noolaa mudaddii lasoo dhaafay.

Soomaaliya iyo Soomaalida oo waxa heysta aan ka wada war qabno hadii aan u damqan wayno oo dano gaar ah ay ina duufsadaan waxaa hubaal ah in taasi mar un xumaanteeda aan ogaan doonno.

Sidaas darteed inta anagoo shalaay joogna aan arki lahayn waxaa inala gudboon inaan waqtiga aan awoodda leenahay oo dadku ay ina dhagaysanayaan hadii aan Saxafiyiin nahay ama hadaladeenna loo dhag-taagayo hadii aan xubno dowladeed naahay inaan ka joogsano xumo-sheegga oo aan ku dadaalo sidii dadka quluubtooda wax wanaagsan loogu shubi lahaa taasi oo aan ahayn mid cid gaar ah loogu adeegayo ee ah dan guud oo inagoo dhami wanaag inoo horseedeysa.

Ugu dambeyntiina waxaan mar kale ka cudur-daaranayaa hadii qof Soomaaliyeed uu xumaan ka fahmo qoraalkeygan.

————————————————————————————————————–

Mohamed Abdullahi Dhaaley

Haweeneydaan la qabey oo ahayd qof qaraabato ayaa hab dhaqankeeda waxaa ka shakiyey ninkeeda taas oo keentay inuu ninkaas uu la xiriiro qolooyinka ku xeel dheer sixirka kuwaas oo u soo sameeyey alaab gooni ah oo ku ogaan karo ama kula socon karo xaaskiisa, hadaba markii ay haweeneydaan qiyaaneysay ninkeeda ay isku daydey inay la tumato nin kale ayaa waxaa dhacday inay naagtaas iyo ninkii la tumanaayey ay isku dhegeen xilli ay ku gudo jireen howshii sariirta taas oo keentay in la kala fujin waayey, iyadoona ay arintaas soo jiidatey shacab badan oo maqley arinka dhacay, booliiska oo soo gaarey goobtaas ayaa sidoo kale ku guul dareystay inay kala fujiyaan ninkaas iyo naagta xaaraanta isku heystey, laakiin wadahadalo dheer ka dib ayaa waxaa uu ninkii naagta la qabo la raaxeysanaayey uu balan qaaday inuu bixinaayo lacag gaareyso ilaa iyo 20.000 oo shilinka Kenya oo ah magdhow iyadoona uu ninkii qabay xaaskana uu aqbalay arintaas intaas ka dibna waxaa loo yeeray wadaad wax ku aqriyey lamaanihii isku dhegenaa halkaas oo ayna ku kala fuqeen ninkii iyo naagtii qiyaanooleyda ahayd ee ninkeeda qiyaaneysay.

Ugu dambeyntiina iyadoo arintaan ay tahay mid si aad iyo aad ah loola yaabo ayaa waxay dad badan is weydiin karaa sida ay ku dhacday arintaas, dad badan oo ku sugnaa goobtaas ayaa arintaas waxay ku noqotey cajiib iyadoona ay arintaas dadka badankiis ku ahayd wax ku cusub qaar ka mid ah dadkii goobtaas soo gaarey ayaa sheegay inay maqli jireen sheekooyinkaas oo aysana aamini jirin laakiin hada wixii ka dambeeya ay fikrad kale ku abuurtey waxa ay indhahoodu arkreen sidoo kale ayaa tani waxay digniin u tahay raga ka qaraabta haweenka la qabo oo ay dhici karta inay ceebtaan oo kale la kulmaan.

Daawo

Waxaan ku dhashay magaaladda Boosaaso ee Bari, waxaana waxbarashadeeda Hoose, Dhexe iyo sare aan kusoo qaatay isla magaaladda Boosaaso ee Gobolka Bari, iyadoo markii dembe aan u shaqeen jiray mid kamid ah Shirkadaha Isgaarsiinta Teleefanada ee ku yaalla magaaladda Boosaaso.

Maalin maal maha kamid ah ayaa waxaa dhacday in anigoo ku guda jira hawlaheyga shaqo uu xafiiskayga igu soo gallo Najiib, markaasi ayaa wuxu wax iga weydiinaayay inaan ka caawiyo cilado heysatay goob Teleefanada laga diro oo u furneed, waxaana ka caawiyay dhamaan wax-yaabihii uu ka cabanaayay, sidii ayaana maalintaasi ku kala tagnay.

Muddo laba bilood mar ay kasoo wareegatay ayaa waxaan ku arkay xeebta magaaladda Boosaaso mar aan u daawasho tagnay aniga iyo laba hablood oo aanu saxiibo nahay, hase ahaatee waxaa maalintaasi aan si kedis ah isku aragnay Najiib, markaan muuqaalkiisa arkay ayaa waxaan soo xasuustay in uu maalin igu yimid xafiiskii aan ka shaqeynaayay, laakiin aniga oo aan la-hadlin ayuu igu yirir “Alla waa gabadhii wanaagsaneed, ee sidee tahay baayo”, markaas ayaa waxaa bilownay inaan si caadi ah isku wareysano, isla maalintaas wuxuu Najiib uu iga codsaday inaan siiyo Teleefankayga gacanta ah, sidii ayaana ku siiyay.

Isla habeenkii ayuu Najiib uu i soo wacay, si caadi ah ayaana habeenkaasi u wada sheekeysanay, habeenkaasi kadib ayuu Najiib i soo wici jiray Subax, Galab iyo Habeen kasta, wuxuuna xiriirkeyna uu noqday mid joogto ah, inkastoo aan aniga si caadi ah ula hadli jiray, hadana Najiib waxaan ka dareemi jiray in uu i doon dooni jiray.

Najiib ayaa wuxuu ii soo bandhigay in uu ina dhex maro xiriir jaceeleed, hase yeeshee waan ka diiday dhawr jeer, anigoo ku dhihi jiray waxaa tahay walaalkey oo kale, ee sidee baan kula sameeyaa xiriir jaceyl, laakiin Najiib muusan ahayn nin sidaasi iga hara, oo aallaaba wuxuu igu calaacali jiray in uu i jacel yahay.

Xilliyada qaarkood marka uu i soo waco ayaa waxaa ula hadli jiray si’aan wanaagsaneen, waxaana ula dhaqmi jiray qaab aan wanaagsaneen, “Ileen Naag Nin ay Taqaano Nin Ma-Moodee”, iyadoo ay xaaladdu sidaasi tahay, ayuusan ebid iga caroon Najiib, si kasta oo aan u xumeeyo Najiib wuxuu ahaa nin markasta uheellan in uu gacanta igu dhigo.

Muddo marka ay xaaladdu sidaasi ahayd ayaa waxaa dhacday in’aan Najiib u qaado jaceyl aan caadi ahayn, waxaan noqday gabar ku waalan Najiib oo qura, isna waxaan ka hellay jaceyl wanaagsan, waxaan jeclaan jiray inaan Najiib magaaladda lasoo wareego, habeen kasta oo jimca ah waxaanu kasoo wada casheen jirnay Hotellada ku yaalla magaaladda Boosaaso.

Waxaan Najiib baray qoyska aan ka dhashay sida Hooyo, Aabe iyo seddex hablood oo ila dhashay, inkastoo ay wiilal ila dhasheen, hadana waxay ku kala nool yihiin wadamada Holland, Denmarka iyo Sweden.

Waxaa dhacday in jaceylka aan u qabo Najiib aan ku faano, waxaan gabdhaha aan asxaabta nahay oo dhan aan uga sheekeen jiray jaceyl igu weynaaday ee aan u qabo Najiib, ruux kasta oo aan arkana, waxaan jeclaan jiray inaan uga sheekeeyo Najiib, iyo sida uu u dabeecad wanaagsan yahay, hase ahaatee maxaa dhacay?

Waxaa dhacday in anigoo xiiso u qabo, aadna u jacel, ruux aan ku doorsanaayana aysan jirin ayaa waxaa Najiib aan ka dareemay cago jiid aan horey uga baran, waxaan dhawr jeer aan isku dayay, bal inaan ogaado sababaha uu Najiib uu sidaani iskugu badalay, hase yeeshee wuxuu i dhihi jiray “Waan iska mashquulay, waad ogtahay shalay markaan waqtiga haayay inaan kugu bixin jiray waqtigeega oo dhan, laakiin maanta ha’ila yaabin”, hadalkaasi markii uu Najiib uu i dhahay ayaa la-yaabay, maxaa yeellay Najiib si wanaagsan baan u aqaanaa, oo majirto meelo uu ka shaqeeyo, amaba wax-yaalo uu qabto.

Waxaan ogaaday inuusanba Najiib wax jaceyl ah ii qabin, markasta oo aan isku dayo inaan Najiib la-kulmo ayuu taasi iga diidi jiray, si kastaba ha-ahaatee Najiib waxaan ogaaday in’uusan ii soo jeedin oo uu iga sii jeedsaday, waxaan bilaabay inaan iska ooyo, iska calaacalo, xilli kasta waxaan qabsan jiray dhabanada, waxaan la-yaabay sida uu isku badlay Najiib, ALLE xanuun badanaa, tani waxaa dareemi kara oo qura ruux horey jaceyl u soo maray, amaba maanta ku guda jira.

Hada xaaladda waxay mareysaa inaan iska ooyo, kolka aan Najiib wacana in’uusan sifiican ila hadlin, inaan muuqaalkiisa arkana iskaba daa, hadaba akhristayaal waxaan idinka codsan lahaa bal inaad iga soo talla siisaan, sidii aan dib ugu helli lahaa wiilka aan ifka ugu jeclahay ee Najiib.

Li Xiufeng waa haweeney 95 jir ah oo u dhalatay dalka Shiinaha, waxaana la-sheegay inay dhimatay kadib markii ay jug uga dhacday madaxa, waxaana lagu riday sanduuqa lagu rido dadka Gaallada ah, marka ay dhintaan.

Kahor inta aan sanduuqa lagu ridin Li Xiufeng ayaa waxaa laga waayay wax neef ah iyo dhaq dhaqaaqba, waxaana leesku waafaqay inay geeriyootay duqdaan, isla-markaana waxaa la-go’aamiyay in sanduuqa meydka leeskaga rido, maadaama ay dhimatay.

Markii sanduuqa meydka lagu riday ayaa waxaa la-dhigay guri dariskooda ah, waxayna taallay ilaa lix maalmood, iyadoo maalintii la-rabay in la-aaso, ayaa waxaa dhacday in la-arkay iyadoo jikada iskaga jirta oo cunto sameysaneyso “Waa Yaab”.

Dadkii dhamaa waxay u qaateen wax riyo oo kala ah, laakiin qofkii uu Alle uun dillo baa dhinto’e, oo waxaa la-ogaaday in Li Xiufeng ay nooshahay oo aysan weli dhiman, waxayna dhacdadaan noqotay mid kaloo fajac ku beertay dadka ku dhaqan caalamka.

Arooska iyo aroosada ayaa waxaa lagu kala magacaabaa Maxamed Nuur iyo Nawaal Cabdi, waxaana arooskoodu loogu sameeyay Degmada Hodan ee Gobolka Banaadir, isla-markaana qaabka uu aroosku u dhacay ayaa ahaa mid laga soo shaqeeyay.

Waxaa xafladda arooska ka soo qeyb gallay dadweyne fara-badan, oo iyagu u ciyaaray arooska iyo arooska, iyadoo dhinaca kalana goobtaasi looga jeediyay maamuus uu ku dheehan yahay ammaan wanaagsan.

Arooska ayaa waxaa lagu galbiyay baabuur tiro badan oo sida aad ku aragtaan muuqaalka sawirka, waxaana arooska iyo aroosada loo-galbiyay si wanagasan oo qurxoon, laakiin lama garanaayo cidda bixisay qarashaadka ku baxay arooskaan.

Shacabka ku dhaqan Magaalada Muqdisho ayaa waxay hadal-hayaan arooska ka dhacay Degmada Hodan ee Gobolka Banaadir, ee ay isku guursadeen Maxamed Nuur iyo Nawaal Cabdi, iyadoo Maxamed Nuur uu ka mid yahay Ciidamadda Dowladda.

Wadanka Norway ayay ka dhacday qisadaan ayadoona dowlada wadankaasi ay bayaan ka soo saartay xayawaanada dawarsade ee jooga wadooyinka hareereheeda. Qof Aadane, Ey iyo waliba Bisad ayaa si isku mid ah u wada dhar dhigtay wadada dhexdeeda ayagoona doonaya in loo kaalmeeyo ama wax ay cunaan la siiyo

Ninka isku meesha ay wada joogeen xayawaanadaasi ayaa la xiray mudo 2-bo todobaad oo ganaax ayadoona milkiilaha eyga iyo bisadana lagu ganaaxay aduun dhan 10,000 US dollar.

Dowlada hoose ee wadankaasi ayaa sheegtay in aanan la aqbali doonin xayawaan iyo aadmi isku meel wada jiifa oo dawarsanayay ayadoona dhacdanaan ay ka wada yaabisay dadka ku dhaqan wadankaasi ka gadaal markii laga soo sii daayay TV-ga Norway.

Waxaan ku dhashay magaaladda caasimadda ah ee Muqdisho, gaar ahaan degmada Kaaraan oo aan ku soo barbaaray kuna soo wax bartay, isla degmada Kaaraan ayaa waxaan ka helli doonaa jaceylkaygii igu horeeyay oo igu noqday mid lama ilaawaan ah.

Gabadha aan ifka ugu jeclaan doono oo la-yiraahdo Caasha ayaa waxaanu wada degneen degmada Kaaraan, gaar ahaan Xaafadda Jabuuti oo aanu labadeenuba ku soo wada barbaarnay, waxaana xilligaasi Caasha u arki jiray gabadh wanaagsan oo weliba ii qalanta.

Dhalinta aanu wada degneed degmada Kaaraan ayaa waxay u hanqal taaggi jireen Caasha, anigana waxaan xilligaasi go’aansaday bal inaan Caasha jaceyl wanaagsan la-wadaago, bacdamaa ay u muuqato gabadh aad u wanaagsan.

Dadka aanu wada degneed xaafadda Jabuuti ee degmada Kaaraan ayaa waxay ahaayeen kuwo si weyn ula dhacsan hab-dhaqanka Caasha, waxaana markii dambe aan fursad u hellay inaan caashaq la-wadaago jaceyl.

Aniga iyo Caasha waxaanu noqonay laba ruux oo lamaane ah, waxaana allaaba jeclaan jiray inaan Caasha la-sheekeysto, la-kulmo, waqti la-qaato, waxaana intaasi ii dheeraad waxaan ahaa ruux ay si weyn ugu weyn tahay Caasha.

Xaqiiqdu waxay tahay in gabadha Caasha ah ay aqal ka sameysatay qalbigeyga, waxaana markasta Caasha sidoo kale kala kulmi jiro ereyo mac macaan oo laabta ii qaboojin jiray, iyadoo xilli kastaa i dhihi jirtay ereyo naxariis leh.

Waxaan rumeystay ama aan aaminay inay Caasha i jaceshahay, waxaana taasi u lee yahay, waxaan Caasha ku arkay calaamado badan oo ii muujiyay inay i jaceshahay, waxaana calaamadahaasi ka mid ah, inay mar walba i soo raadiso, inay mar walba igu tiraahdo waan ku xiisay, nolosha la’aantaa nuur malaha iyo ereyo kale oo ay raali ka ahayd nafsadeeda.

Wuxuu waqtiga uu soo gurguurto ayaa waxaa la-gaaray xilli aan safar ugu amba baxay mid ka mid ah Gobolada Soomaaliya, waxaana soo qaatay waqti gaaban oo aan ku soo booqanaayay qaraabada oo degeneed meel ka baxsan caasimadda.

Intii aan ka maqnaa magaaladda Muqdisho waxaan la-soo xiriiri jiray gabadha aan ifka ugu jeclahay ee Caasha, waxaana la-hadalkeeda u arki jiray mid xiiso gelliya nafsadeeda, haddii aan Caasha la-hadlin ayaa waxaad mooddaa inaysan nolosha ii dhadhameyn, hase ahaatee maxaa dhacay?

Waxaa dhacday inaan dib ugu soo laabto degmada Kaaraan ee Gobolka Banaadir, waxaana maqlay hadal aysan dhagaheygu jecleysan, qalbigana iga jabiyay “Noloshu Ma-sidaan Baa”, waxaan maqlay in Caasha lagu mehriyay nin ay iyadu iskeedu u shukaansatay, iyadoo aysan jirin cid ku qasabtay inay ninkaasi guursatay, marka laga reebo inay iyadu raali ka ahayd.

Adduunyada oo dhan baa igu soo yaraatay, meel aan jooggo baan garan waayay, waxaan ku dhaqaaqano waan helli kari waayay, laakiin xaajadu waxay iskugu soo biyo shubatay inaan iska aamuso, laabtana aan ku qaboojiyo in wax kasta ay yihiin calaf oo qura.

Waan ooyay oo waan baroortay, maxaa yeelay waan garan waayay qaab aan u aamuso, mar walba waxaa i soo sawir maneysa Caasha iyo wanaagii aan ku aqiinay, hadana waxaan ka sii dhintaa marka aan soo xasuusto sida ay ii qiyaameysay.

Natiijada waxay noqotay in Caasha ay marwo u noqoto ninkii kale ee ay iga guursatay, anna dib dambe maanan u sii fara gashan nolosha Caasha, inkastoo ay jiraan gabdho wanaagsan hadana waxaa jira gabdho Caasha oo kala ah, inta ay ruux maskiin ah qiyaamo kula kaceyso, bal may marka hore u sheegto inaysan waxba u heyn.

Ugu dambeen dhalinta Soomaaliyeed waa inay ka feejignaadaan qiyaanada xanuunka leh ee ka imaan kareysa labada dhinac, wiilka iyo gabadha, waxaase ruux kastaa oo qiyaano damacsan ugu baaqayaa in uu ka fogaado wax yaabo dhibaatada u hor-seedi kara ruuxa wax jacel.

Mr Jin oo ah 52 sano ayaa ka mid ahaa ragii laga qaaday muuqaladaasi waxa uuna sheegay markii uu ku arkay muuqaalkiisa oo lagu baahiyay TV-yada aduunka.

Inkastoo muuqaaldaasi ay noqdeen kuwa aduunka ugu yaabka badan hadana waxa ay noqdeen kuwa ugu qosolka badan intii muuqaalo la qaaday ayadoona muuqaladaasi ay ahaayen kuwa aan la yaabay idina aad la yaabi doontaan.

NALA DAAWO MUUQALADA

MOHAMED IBRAHIM AYAANLE
Nairobi – Kenya